Infinite Menus, Copyright 2006, OpenCube Inc. All Rights Reserved.
Најнова книга: "Македонски преродбенски ХIХ век" (13) од акад. Блаже Ристовски:

ТРИТЕ ВИЛАЕТИ НА МАКЕДОНИЈА: КОСОВСКИОТ, БИТОЛСКИОТ И СОЛУНСКИОТ

(Преземено од весник "Вечер")


Не е безначајно учеството на Самуиловиот Охрид во процесот на покрстувањето на Киевска Русија и улогата на Охридската архиепископија во ширењето на словенската писменост и христијанска култура - се до 1037 година кога руските епархии беа исклучени од Македонската и приклучени под јуриздикција на Цариградската црква.
Впрочем, за тие врски и односи сведочи и четвртата сопруга на кнезот Владимир земена од Самуиловиот царски двор, чии два сина Борис и Глеб станаа првите национални светци во Руската православна црква, а десната апсида со 25 “македонски светители” во Кириловската црква во Киев и денеска се вика “Македонскии зал”. Сето тоа покажува дека старомакедонската словенска писменост и култура имала историски импулс за писменоста, литературата и христијанската култура на источните Словени што континуирано се рефлектира се до XII век, при што посебно место и улога имаат атонските манастири, додека веќе од XIII век имено од Исток се враќа процесот на словенскиот Југ, кога започнува и источнословенското подолготрајно и повеќестрано културно влијание и на македонските простори.

Народниот македонски јазик

Иако старомакедонскиот црковнословенизиран литературен јазик (главно со рускословенската азбука) ја зачувува својата функција во писменоста (особено по црквите и манастирите) во Македонија се до XIX век, паралелно (уште по појавата на македонската рецензија) се развива усната литературна продукција, па и писмената традиција на народниот јазик. Тоа беше еден византиско-словенски литературно-естетски комплексен систем што во знатна мера се разликуваше од западнословенскиот и западноевропскиот римокатолички литературно-естетски систем. Народниот македонски јазик одново влегува во пишаната литературна реч главно од XVI век, по преводот од грчки на зборникот “Сокровиште” од Дамаскин Студит, по што и целата богата литературна продукција на јазик близок до народскиот беше наречена дамаскинарска литература. Беа создадени и книжевно-препишувачки центри и “школи” (Лесновската, Слепченската и др.) што ја култивираа црковно-словенската писменост. Цели осум века, се до 1767 година, токму автокефалната Охридска архиеископија (иако често со архиепископи етнички Грци) го зачува народното единство и континуитетот на словенската писменост и култура. И во целиот тој период македонската литература претставуваше интегрален дел и на словенско-православната култура, заедно со бугарската, српската, црногорската, руската, украинската и белоруската.
Но историските околности во Македонија, со петвековното шеријатско турско владеење и задоцнетото национално будење и именско маркирање, создадоа специфичен развиток и на борбата за афирмација на македонскиот јазик и македонската литература. Додека Србија и Грција со посредство на востанијата и странската помош си извојуваа автономија или самостојност, а Албанија преку исламизацијата главно го следеше султановиот напор за задржување на Европска Турција, Македонија остана единствената словенска православна земја да ја води ослободителната борба заедно со Бугарија. А бидејќи Бугарија беше периферна земја во Турската империја и не еднаш беше завојувана од руските армии во XVIII и XIX век, имаше можности поскоро да го започне преродбенскиот процес и со тоа во голема мера да ја субординира сопатничката Македонија.
Така, по половината на XIX век, покрај грчката и одвај разбудената српска национална пропаганда, во Македонија се појави и бугарската. Особено по создавањето на Бугарската егзархија, бугарската пропаганда ги легализира своите дејности преку егзархиските цркви и училишта, па преку образовно-воспитниот процес, црковната хиерархија и општинската управа се етаблира најсилната туѓа национална пропаганда во овој дел на турскиот Балкан. Таа дејствуваше во самата султанова држава и како православна и словенска беше поприфатлива од грчката, а српската, како надворешна, не можеше да и конкурира. Така, покрај присуството на католичката (главно унијатска) и протестантската мисија во Македонија, македонскиот народ конфесионално беше поделен на три главни различни и меѓусебно спротиставени православни цркви, со три образовни системи и цели и се изведуваше на три различни литературни јазици и писма.
По Руско-турската војна (1877-1878) и по Берлинскиот договор, Македонија остана сама и последна како целина словенска православна земја во границите на Турција, врз која со уште поголем интензитет натежнаа државно организираните и добро плаќани национални пропаганди на соседите. Сите тие, заедно со уфрлената (главно меѓу влашкиот етнички елемент) романска пропаганда, во голема мера го разбија единственото тело на овој народ и го успорија процесот на националната интеграција и афирмација, па македонскиот јазик (што во првата половина на XIX век и можеше слободно да се употребува во ретките словенски училишта) беше исклучен не само од образовниот процес, туку и од јавната употреба воопшто. Затоа, македонската интелигенција, школувана во пропагандните училишта и во соседните држави, не само што стануваше носител на туѓите национални аспирации, туку и ги користеше туѓите јазици и писма. Најголем дел и од литературните дејци од Македонија прифатија да пишуваат на тие јазици и да печатат во публикациите на соседните држави. Така се создаде и една прилично богата литература од Македонците и за животот на Македонците, но на јазиците што беа официјално воведени како литературни, а по 1913 година и законски наложени во деловите на веќе поделена Македонија.

“Самовила Македонска”

Сепак, во XIX и во првата половина на ХХ век беше создаден пристоен фонд македонска пишана литература на мајчиниот јазик (К. Миладинов, К. Петкович, Р. Жинзифов, Г. Прличев, Ѓ. Пулевски), беа објавени поголем број учебници за училиштата (А. Зографски, П. Зографски, Д. Македонски, К. Шапкарев, В. Мачуковски, Ѓ. Пулевски и др.), а под форма на народни песни беа објавувани авторски стихови (Т. Китанчев, Е. Спространов, М. Цепенков), додека под форма на литература на дијалект беа напишани и изведувани драмски текстови на сцената (Ј. Хаџиконстантинов-Џинот, В. Чернодрински, М. Цепенков, Д. Хаџидинев).
Кон крајот на минатиот век почна и организираниот литературен живот, па по задушувањето на Словеномакедонската книжевна дружина на Ѓорѓија Пулевски во Софија (1888), беше формирана Младата македонска книжовна дружина (1891-1892) 218, а по нејзината забрана никна Ученичкото друштво “Вардар” во Белград, додека во Атина, а потоа во Букурешт, Париз и Лондон дејствуваше Националниот комитет за автономија на Македонија и Албанија. Тоа е времето кога во Солун беше формирана Македонската револуционерна организација, а во Софија Македонската социјалистичка група. По Разловечкото (1876) и Кресненското македонско востание (1878-1879) беше основана Македонската лига и изработен нејзиниот Устав за државното уредување на Македонија (1880), додека истовремено беше формирано и Македонското народно собрание и Привремената влада на Македонија (1880-1881) што сето заедно ја подигна македонската националноослободителна свест и се почувствува и потребата за македонска литература и историска мисла. Тогаш беше објавена првата револуционерна поема со таков дух “Самовила Македонска” (1878), и првите одделни стихозбирки со национално маркирање “Македонска песнарка” (1879) од Ѓ. Пулевски, кој ја напиша и првата историја на родниот јазик “Славјанскомаќедонска општа историја” (1892).

   НАРОДНА ВОЛЈА
“МАКЕДОНСКО МАЛЦИНСТВО НЯМА И НЕ МОЖЕ ДА ИМА“. ДОКОГА?!
Читај
„...НЕ МОЖЕХ ДА СИ ОБЯСНЯ ОМРАЗАТА ИМ КЪМ МЕН ЗАРАДИ ТОВА, ЧЕ СЪМ МАКЕДОНЕЦ“
Читај
ЗА ДЕБАТИТЕ, БЛАТОТО И ДОГМАТИТЕ
Читај
ГОЛОГАНОВ: НИЕ МАКЕДОНЦИТЕ НЕМАМЕ ТОЛКУ МАКА ОД ТУРЦИТЕ, КОЛКУ ОД ГРЦИТЕ, БУГАРИТЕ И СРБИТЕ
Читај
ОТБЕЛЯЗАН ДЕНЯТ НА ГЕНОЦИДА НАД МАКЕДОНСКОТО ДВИЖЕНИЕ
Читај


103 ГОДИНИ
ОТ РОЖДЕНИЕТО НА МАКЕДОНСКИЯ ПОЕТ,
АНТИФАШИСТ И ИНТЕРНАЦИОНАЛИСТ
НИКОЛА ЙОНКОВ ВАПЦАРОВ
(1909 - 1942)
...Над мойта земя
в небото
опира
Пирин.
И мурите в буря
илинденски приказки пеят
над Охрид лазура е
толкоз просторен и син,
а още надоле
е светлия бряг на Егея...


(Из “Земя”)


“...Трябва мъжки да се захванем. Какво всъщност се иска от нас? Много, особено много. Най-много от нас, които сме събрани тук. Ние сме македонци и нашето творчество трябва да бъде в служба на македонската кауза.”

(Из Доклада, изнесен от Никола Вапцаров пред членовете на Македонския литературен кръжок, 1938 година)

Абонирайте се за вестник "Народна воля"
УВАЖАЕМИ ЧИТАТЕЛИ,
Започна абонирането за вестници и списания за 2013 година. Вестник "Народна волja" и през идната година ще има каталожен номер 2050.
Както и досега, "Народна волja" ще Ви информира по интересуващи Ви въпроси от най-различно естество в областта на теорията, историята, културата, изкуството.
На страниците на "Народна волja" ще намерят място Вашите писма, Вашите въпроси, Вашата поезия!


Абонирайте се за вестник "Народна воля"!
Сумата за абонация е минимална:
за три месеца - 1,20 лв.
за шест месеца - 2,40 лв.
за една година - 4,80 лв.

Абонирането ще става във всички пощенски станции в страната. Крайният срок е 15 декември! Ако срещнете някакви затруднения при абонирането, обърнете се към редакцията на "Народна волja" - телефон 073/886-336!
"Народна волja" ще се стреми винаги да бъде вярна на Гоцевите завети и да ги пресътвори в живота на днешния ден!
"Народна волja" ще Ви запознава редовно със свободолюбивите идеи на македонските интелектуалци!
"Народна волja" ще разкрива редовно демагогската националшовинистична политика на ванчемихайловистката ВМРО.

Краен срок за абониране - 15 декември 2012 г.!
За читателите ни в Република Македония цената на едногодишния абонамент е 10 евро. Известяваме тамошните желаещи за абонация, че могат да сторят това в редакцията на седмичника "Македонско сонце" в Скопие. Бъдещите абонати задължително трябва да представят точния си адрес.
Желаещите да получават вестника от Европа заплащат по 40 евро, а тези от САЩ, Канада и Австралия - по 50 USD.
Четете и разпространявайте вестник "Народна волja"! Вестникът на истината, вестникът на утрешния ден!

"Народна волja" - каталожен номер 2050!
Ограничения при абонирането няма!
Знайте: истински свободните хора четат вестник "Народна волja"!
Абонирайте се, за да не пропуснете нито една среща с любимия си вестник и през 2013 година!


 
Поезия

С Л А Д Ъ К   П Л О Д

Самотен кестен
силен връх издига.
Далеч от своите
близки тук цъфти.
Трепти зората
в клоните зелени - мига.
Задъхано в гърдите,
тежко слънцето тупти.
Сега под клоните
на сянка галеща
раздавам думи - карти...
Времето във жегата трепти.
И всички грешки
стават спорещи,
от мен не сторени,
но срещу мене стрелящи.
Денят се ражда,
стара, тъмна буря страшна
се задава.
Върхът надига
гривата на клоните зелени.
Върхът доказва в боя
свойта вечна слава -
с дълбоки корени и връх,
с корона сред вселената.
Семантата на думите е слънчева.
Цветът на истината
дава сладък плод.
Напъпва утрото
и изгрева
огрява болката
на моя стих и път!



С Л Е Д И Т Е   Н А Ш И

Гергьовски златен дъжд
над стари къщи
и лъки
в този майски час ръми.
Стъклата на прозорците,
затрупани от прах
порочна, с топли пръсти
с гръм изми.
Вековна тежка
стъпка -
подкована, закалена -
по калдъръма
в утрото ехти.
Блести по хълма
жълта, дълга
мокра ивица.
Под нея расне – зрее
царевица мелнишка.
Кълве зърната
с човка черна
черна чужда птица.
Краде от моя сън –
от златото на рида.
Плющи дъждът
над мелнишките
жълти голи ридове.
И рони, носи зряла
царевица от сипея.
На стъпките
следите наши -
звънки, чисти -
верни си остават.
В темелите дълбоки
хъркат вековете.
Венци над тежки
порти свежи греят.
И в бели къщи
в мир потомците живеят.
Желан, дъждът
над всички хора
ненаситно
си вали, вали...
И Пирин
през стъкла измити
на балкона
слуша, гледа.
Червени, бели, сини,
жълти китките
засмени в двора.
Гергьовски...


ПЕТЪР ХРИСТОВ

М А К Е Д О Н И Й О!

Македонийо мила, скъпа майко моя,
дали ще се намери друга по света
с чеда, израснали в горест и неволя,
облята с толкоз мъка, мъка и тъга.

Твоята неземна хубост ли е виновна
да привлича жадни, алчни душмани
та един народ не може да прогледне,
роднини брат с брат да обедини.

Една бразда на име гранична полоса
разряза като с нож родствена душа,
кървяща рана ороси изстрадала земя,
та тя, безплодна, без кълнове остана.

Природата дари те с две незасъхващи очи,
в които бликат чисти изворни води,
протест вековен към кръвожадните сатрапи,
жестоко ослепили твоите юначни войни.

Сега отново цял ръст велик изправи,
незнайно защо все още светът мълчи,
нима векове в борби не се понрави
на някой, да отворят заслепените очи.

Народ, създал история във вековете,
не може да се кланя, да превива гръб,
да сменя името си с имена проклети,
да забравя своите нрави, свой език.

Но идва време, когато, както нашите деди,
ще надигнем мощен глас да бъдем чути,
народ велик сме ние и не се мъчете
да ни кръщавате с думи прословути.


ПЕНЧО АТАНАСОВ



ОМО ’Илинден’ - ПИРИН

Macedonian Human Rights Movement International

European Free Alliance

TJ-Hosting
НачалнаЗа насАрхивЗа врзакаЛинкове
© 2007-2019 Народна Волја - Всички права запазени.
This website is hosted and under development by: TJ-Hosting