Infinite Menus, Copyright 2006, OpenCube Inc. All Rights Reserved.
 он корените на македонската национална мисла

«ј ћј ≈ƒќЌ÷ »“≈ –јЅќ“»

 рсте ѕетков ћисирков

—е тоа сет факти за дипломатиiата, коiа шчо имат да се броiит со деiствителноста, а не со теориiата за народноста на македонците. ѕолитиката немат работа со науката. ѕа и да имат работа, зар iет докажано, како два и два 4, оти сет македонците бугари? ƒо рускотурцката воiна имаше само iедна теориiа за народноста ни. —ега сет две.  он ниф се прибауат и трекТа, оти македонците сет нешчо стредно мегТу србите и бугарите. ѕривржениците на таiа теориiа пак се подразделТуат: 1, на коiи шчо кажуваат, оти тоа стредно iет iеднакво далеко и от србите и од бугарите; 2. оти оно iет по блиско до србите; 3, отиiет по блиско до бугарите; оти част iет по блиска до србите, част - до бугарите. Ќе iет важно за дипломатите, каде iет истината. ¬ажен iет факто, оти во ћакедонцкото прашаiнТе сет заинтересуани етнографцки, редом со бугарите и грците, ушче и србите. ќсем тоа и политично —рбиiа iет не по малку заинтересуана во судбите на ћакедониiа. ѕоследната за —рбиiа имат по големо значеiнТе, от колку за Ѕугариiа, оти Ѕугариiа можит да излезит на ≈геiцкото море и преко  авала и ƒеде-јгач.
јко iет така зар можеме да се чудиме на поведеiнТето на руското праителство во македонското прашаiнТе и на неговото заiавуаiнТе, оти –усиiа не ке помагат на комитето да се создадит ДЅугарцка ћакедониiаФ?
Ќекоi од нас, можит наивно ке забележит: Д омитетот не сакат да напраит ћакедониiа бугарцка; тоi сакат праина за сите македонци без разлика на вера и народностФ.
 ако можит комитетот да докажит, оти он работит во таква смислТа? —о iедни зборои не се докажуат. ѕоведеiнТето на самиiо комитет зборуат против негоите утврдуаiнТа.
«а да се дигнит револТуциiа во полза на сите народности во ћакедониiа, требит комитетот да бидит образуан от предстаители на сите македонцки народности. »нак коi му iет дал прао на комитетот да работит од името на сите македонци и во полза на сите ниф?  омитетот можеше да работит и од името и во полза на iедна громадна част на македонци, т.е. од наi силната народност. Ќо требаше да имат цел ред докажуачки, оти работата на комитетот не iет врзана со интересите на соседните држаи и народности, а протиоречит им и iет во полза не само на господствуiуките, но и на сите друзи националности.
Ќишчо подобно немат. ќрганизациiата iет тесно врзана со Ѕугариiа. Ўумот од организационото движеiнТе отпрво се дигна во самата Ѕугариiа. “оа покажа, коi наi много iет заинтересуан во ћакедонцкото движеiнТе, за тоа пренесоа центрот негов во ћакедониiа, и напраиiа ушче iеден цел ред фокуси, за да се покажит, оти брканицата iет од натре и iет самородно iавуаiнТе. Ќо кого излажаа со тоiа маневр? Ќе iет ли iасно, како бел ден, оти брканицата iет тесно врзана со Ѕугариiа, со бугарцкото име и со бугарцките пари?
Не речите, оти народо iет напраил наi големи пожртвуваiнТа во полза на движенТето. “оа iет така, но не требит да се забораат, оти организаторите на движеiнТето во поекето случаи беа чиновници, екзархиiцки. —е разбират само от себе, оти они со своiето участиiе во револТуциони работи идеа во разрез со интересите на екзархиiата; но при се тоа, они беа бугарцки чиновници.
» така револТуциониiо комитет беше чисто македонцка организациiа по произлез и по состаот му, но тоа беше само работа на iедна част од iедна од македонцките нацiоналности, врзана по име и по црковно-сколиiцките работи со бугарцкиiо народ и држаа и нивните интереси. “оiа комитет, во сашност македонцки, за надворешниiо свет и за рисiаните во ћакедониiа не екзархисти, беше комитет бугарцки.
 омитето не можа да докажит ни на надворешниiо свет, ни на самите македонци не екзархисти, оти он не iет бугарцки.
–адев со своiот ДMouvement MacedonienФ мислеше да убеди ≈вропа, оти движенТето iет чисто македонцко, и немат нишчо обшчо со Ѕугариiа. »стото сакаа да докажат и ДѕравоФ и друзите македонцки и бугарцки ноини. Ќо достигнаа ли они целТата? - Ќе.
ѕокоiниiо ј. ј. –остковцки не iеднаш кажуаше: ДЅугарите мислТат, оти само они имаат ум на светов, а сите друзи сет будали.  ого мислТат они да излажат со статиiите во ДѕравоФ и друзите ноини, оти македонците сакаат ћакедониiа за македонците? «наеме ниiе многу арну, шчо сакаат ониФ! ј какво впечатлеiне праеа на дипломатцкиiо свет ноинарцките уверуаiнТа на комитето и бугарите за македонцкото движеiнТе? Ќе требит да се забораат и то, како се изражуваа во европеiцките ноини за стражеiнТата на четите со турците: четите се викаа банди и то бугарцки а не македонцки. «а убитите четници не кажуваа: Дубити сет толку души македонци, ами толку души бугариФ.
—е прашат кого убедиiа: ДMouvement MacedonienФ, ДѕравоФ, ДјвтономиiаФ и др. во тоа, оти ратуваат за слободиiа македонците, а не тиiе, шчо се викаат ДбугариФ и сет от ћакедониiа и Ѕугариiа? - Ќикого.
ћожит да бидит, комитето успе во самата ћакедониiа да се чинит обшче македонцки, само не доби признааiнТе од надвор, во ≈вропа? - ќдваi ли.
–еволТуциiата требит да бидит работа на сите македонци, или на болшинството од ниф, за да можит да се наречит обшча. ¬о самиiо комитет требит да бидат застапени сите, или неколко народности. »нтелегенциiата на тиiе народности требит да си подадит iедна другиму рака и секоа од ниф да земит да популТаризират идеiата во своiо народ. ј шчо видиме во деiствителност? Ќе само интелегенциiата на сите народности, не и на болшинството од ниф, ами па и интелегенциiата на наi силната македонцка народност - словените, не сета беше застапена во комитето: србоманствуiукТата и гркоманствуiукТата македонцка словенцка интелигенциiа беше на страна от комитетот па и враждебна. «начит комитетот во патриархиските села и градои, и части од села и градои, беше не канет гост. ѕатриархистите словени можеа и да му сочувствуат, но за тоа шчо нивната интелегенциiа беше против комитетот, то немат сомнуаiнТе, оти и самите селТани тро му сочувствуваа, но тоа сочувство беше побркано со неувереност и со оомнеiнТе во обешчаiнТата на комитето.  он тоа неопределено чувство се присоiедини и страф. —елТаните се наiдоа мегТу два огнои: воiската и комитетцките чети.
 ога едно движеiнТе, во едни места се распространуало со убедеiнТе, а во друзи со сила, можит ли да се наречит обшчо?
Ќиiе можеме да го велиме како сакаме, но во деiствителност оно беше само частично. ќно беше и iет работа на екзархистите, коiи се величаат ДбугариФ, а следователно, тоа iет бугарцки маневр, да се решит македонцкото прашаiнТе само во бугарцка полза; то iет да се ооздаит iедна ДЅугарцка ћакедониiаФ.
ћожит да не iет ушче iасно, оти, ако се удовлетворат сакаiнТата на комитето, ћакедониiа и на вистина кТе се чинит бугарцка? Не се постарам да покажам по iасно, како реформите можат да побугарат ћакедониiа.
—е питат: коi iазик ке бидит официiален? - ќдговараат - iазикот на ДболшинствотоФ. - Ќа коiе болшинство? - “огаi ке се видит.
Ќе се запитуваат по тамо: како ке узнаiат, коiе iет болшинството. ƒа си предстаиме ниiе сега, оти iа каде ћитровден идит мегТународен отред и окупират страната. ќд мегТу другото, ке требит да решит и прашаiнТето за официiалниiо iазик, а пак да остаиме официiалниiо, прашаiнТето за iазико во сколиiите.
«а некоiи тоа прашаiнТе iет многу лесно: нека се признаiат неколку официални iазици т. е. и турцки, и бугарцки, и србцки, и грцки, и влашки, и албанцки, според населеiнТето на областа. «боруваат при тоа: како шчо беше во »сточна –умелиiа (ёжна Ѕугариiа) а тамо ке се видит, каде имат грци, каде - срби, бугари, турци, власи и арнаути.
Ќекоiи ушче прибавуат: и за »сточна –умелиiа кажуваа, оти имало грци во неiа, но после ослободуаiнТето се покажа колку грци имат тамо. —о друзи зобори даiте виiе властта во раците на македонците, тоа требит да се разбират, на тиiе од ниф, шчо се викаат бугари, да од неколку години после виiе ке видите, оти и во ћакедониiа од друзите народности ке останит тоа, шчо остана од грците во »сточна –умелиiа, по ослободуаiнТето на последната. —о друзи зборои цела ћакедониiа ке станит бугарцка.
ќт тука не iет ли iасно, оти Ѕугариiа и комитето сакаат да создадат ДЅугарцка ћакедониiаФ во вреда на друзите рисiанцки македонцки народности?
јма зашчо бугарцка, зашчо не србцка?  е станит бугарцка, зашчо и iет таква; да имаше во неiа поеке срби, ке станеше цела србцка и бугарцкиiо елемент ке ослабнеше. —е тоа iет iасно и опраедливо од бугарцко гледиште. Ќо нека не се забораат, да имат и друго, и при тоа многу друзи гледишча на македонцкото прашаiнТе, како: србцкото, грцкото, влашкото, руското, словенцкото, австриiцкото и на друзите западноевропеiцки држаи. јко iет така, то предполаганиiо окупацiонен отред на чиiе гледишче ке требит да станит?
Ќема сомнуаiнТе, да наi лесно он ке решит прашаiнТето за iазико во сколиiа и местна упраа во тиiе места ,каi шчо живеiат патриархисти со грцки iазик, арнаути мусулТмани и католици и турци мусулТмани. ѕо мачно ке можит да се решит прашаiнТето во тиiа места, каi шчо имат: 1, патриархисти арнаути, 2, патриархисти власи, 3, патриархисти словени, 4, словени мусулТмани и 5, екзархисти словени.
—акаiки да напраат по големо значеiнТето на словенцкиiо iазик во ћакедониiа, словените, ке бараат од окупацiониiо отред, да се признаит за официален во местиiнТата со словени мусулТмани - словенцкиiо iазик; а самите словени мусулТмани, по религиозни сообразуаiнТа, можат да бараат турцкиiо iазик. ќкупационите власти кого по скоро да удовлетворат? јко постапат праилно без сообразуаiнТе со религиозните требности, кТе напраат насилiе.. »стото затруднеiнТе и во ушче по силна форма ке се стретит при решеiнТето прашаiнТето, коi iазик требит да се признаiит за во сколиiите и обшчественото управуаiнТе во патриархиiцките реiони. ¬лашкото праителство ке барат за власите влашки iазик, а патриархиiата со видните прихожани, ке барат грцки. јко се не удовлетворит бараiнТата на влашкото праителство, ке се постапит непраилно и непраедно; ако пак се удовлетворит бараiнТето на влашкото праителство, против желаiнТето на прихожаните, кТе се напраит насилiе.
ѕатриархиiата ке барат грцки iазик и за праославните арнаути- тоските. —амите тоски немаат дозреiано до национално самосозанаiнТе, затоа патриархиiата ке успеиат. Ќо друзите македонцки народности, заiедно со друзите арнаути, ке позаидуат на усилеiнТето на грцкиiо iазик на есап на друзите и ке организуат партиiа против грцкиiо iазик. Ќемат сомнуаiнТе, да тука не ке бидит така лесно окупационите власти да се ориентираат.
Ќо наi мачно iет прашаiнТето за официадниiо и сколиiцкиiо iазик во словенцките части на ћакедониiа. “ука сет: iедни патриархисти, друзи екзархисти по вероисповедуаiнТе, ако се не гоорит за католиците и мусулТманите. ѕатриiархистите се признаваат от турците за √рци - Дурум-милетФ, а от србите и бугарите за срби и за бугари. ≈кзархистите, сами, и от турцките власти, се броiат за бугари, србите пак и броiат срби. » така патриархиiата кТе сакат во поголемата част на ћакедониiа со словенцко населеiнТе да устаноит грцкиiо iазик за во сколиiите и управлеiнТето. ¬о своiите пожеланТа патриархиiата ке стретит отпор от србите и бугарите. Ќо последните, оспоруаiкТи праото на грцкиiо iазик во словенцките краини, сами не ке можат да се разберат и да определТат, каде ке требит да бидит бугарцкиiо и каде србцкиiо iазик.
ћислит ли комитетот, оти, ако он сакат да игнорират прашаiнТето за iазикот во разни делои на фантазираната, барем сега за сега, автономна ћакедониiа, игнорираат истото прашаiнТе и заинтересуаните балканцки народности, особено србите? ћислит ли он, оти србите му веруваат да, се работит на Дћакедониiа за македонцитеФ ,ако се игнорират прашаiнТето за iазикот на македонцките словени, и да тоа прашаiнТе лесно и праедно ке се решит со добиiаiнТето на автономни праа? јко мислит така много се лажит.
јко автономиiата на ћакедониiа се iавит како резултат на сегашното востаiанТе, то македонцкото прашаiнТе ке се решит не во полза на македонците, а во полза на бугарите, зашчо комитетот, како шчо видофме по горе, работит под бугарцка фирма. “иiе од македонците, шчо добиiа образуаiнТе во Ѕугариiа зедоа инициативата за ослободуаiнТе и они до сега играа, можит да се речит, не само главната, ами и исклТучителТна ролТа. јко нивното работеiнТе се увенчат со успеф, они, а со ниф заiедно и бугарцките интереси, ке земат врф над чуздите интереси во ћакедониiа. јко востааiнТето восторжествуат, не iет ли iасно, оти за него кТе имат да се благодарит на бугарите и за тоа тамо, каде сега србите конкурираат со своiите пари и своiата пропаганда, со бугарцките пари и пропаганда, ке изгубат секоiе влиiаiнТе на своiите клиенти? «ар не му мислТат србите, оти со успеот на востааiнТето, ако се питат: на коi iазик ке требит да зборуат судиiата, да речиме, во “етоо? - автономното праителство, коiе ке бидит од ДболТшинствотоФ, ке одгоорит - на бугарцкиiо; истото ке одгоорат и местните жители, зашчо во нивните очи, бугарите, а не србите, излезоа герои. »сто така, во полза на бугарите, ке се решит и прашаiнТето за iазикот во градцките и селцки сколиiи. ј пошчо во автономна ћакедониiа ке немат место за пропагандите, то србите ке требит да остапат место на бугарите. Ќо ке се согласат ли на тоа србите? ќни, можит, и би се согласиле да iет тетовцкиiот гоор много близок со бугарцкиiот литературен iазик. Ќо они знаiат, оти не iет така. ќни знаiат, оти во тоiа гоор вистина се имаат особини обшчи со бугарцкиiот iазик, но исто така се имаат и особини обшчи со србцкиiот iазик, па и таквиiа, шчо се немаат,ни во србцкиiот, ни во бугарцкиiот iазици, а сет своiствени само на македонските наречiа. —е питат: ке дозволит ли, и можит ли да дозволит —рбиiа во тетовцкиiот гоор да се развиiат на место македонцките и србцки - бугарцки особини, а заiедно со iазикот да се развиiат во тетовцко на место македонцки и србцки - бугарцките интереси? »мат ли она прао да протестуат против бугаризуаiнТето на тетовцко и да барат зашчита на своiите интереси тамо против бугарцките посегуаiнТа? »мат ли –усиiа морално прао да зашчишчаат нарамно со бугарцките и србцките интереси?
ќт тука iасно се видит да iет прашаiнТето за iазико, особено за iазико во областите со словенцко населеiнТе, iедно од наi важните при разрешуаiнТето на македонцкото прашаiнТе, ƒа имаше мегТу словените во ћакедониiа национално и религиозно единство, и да имаше сознааiнТе за ниф во жителството, до сега на полоина ке беше решено ћакедонцкото прашаiнТе. ј до кога, iедни македонци се кажуаат патриархисти, друзи екзархисти; едни бугари, друзи срби, треки грци и бараат покроителство у различни балканцки држаи, даваiкТи им со тоа прао да се бркаат во македонцките работи, до тогаi не можит да се мислит за обшчо востааiнТе; до тогаi ке бидит само частично: со бугарцки, србцки, или грцки, но никако не, со чисто македонцки характер.
“оа нешчо iет iасно за сите, само не за нас македонците и за раководците на сегашново востааiнТе. “иiе раководци праат сите усилиiа да покажат мотивите и самото движеiнТе, како шчо се сакат ним; ама работа iет, оти не само ниiе, ами и друзите имаат разум и очи да видат и разберат, како iет истината.  омитето се срдит, зашчо консулите не осветуат работите, како шчо сет. Ќо ако се осветат тиiе како шчо сет, то не ке се аресат на комитето.  омитето, со друзи зборои, барат европеiцките праителства да гледаат на работите во ћакедониiа со македонцки очи т.е. со очите на комитето; а да беше така работата, немаше зашчо европеiцките праителства да имаат свои агенти во ћакедониiа.
Ќо ако имафме ниiе морално прао да бараме от престаителите на европеiцките држаи во ћакедониiа точно и беспристрасно да осветлТуат своите праителства и европеiцкото обшчествено мнеiнТе за работите во ћакедониiа, то наш морален долг беше, да сме и ниiе осветени во европеiцките интереси во таткоината ни, особено во интересите на балканцките држаици.
Ќиiе требаше да знаеме, оти против нашето востаiнТе ке бидат: и  ара-¬лашко, и —рбиiа, и √рциiа.  ара-¬лашко не можит равнодушно да гледат на усилеiнТето на Ѕугариiа со дааiнТето на ћакедониiа автономна управиiа. Ќа автономиiата се гледат, како на преодна степен кон соiединуаiнТе на ћакедониiа со Ѕугариiа.  ара-¬лашко не можит да допушчит на неiните граници создааiнТето на iедна голема Ѕугариiа, коiа, можит, после ке барат од неiа ƒобруджа! ѕо тиiа политични сообразуаiнТа, и да имат во ћакедониiа чисто бугарцко и само бугарцко населеiнТе, она не ке допушчат соiединеiнТето мегТу турцките и бугарцки бугари; она не можит да допушчит во своiа пакост нарушеiнТето на териториiалната целост на “урциiа. ј  ара-¬лашко iет во соiуз со троiниот соiуз, коi шчо ке покроителствуат  ара-¬лашките интереси на Ѕалканцкиiот полуостров.
»нтересите на √рциiа во ћакедониiа сет ушче по големи. » ако немат многу грци во ћакедониiа, пак √рциiа iет не по малку заинтересуана во нашите работи од друзите балканцки држаици. —екоi држаа се мачит, ако не да праит нои завладуаiнТа, политични, економцки и културни, то да сочуат тиiе, што сет напраени од по напред. √рците со своiата цариградска патриiархиiа имаат наложено грцкиiо iазик во сколиiите и црквите на много македонцки краишча, каi шчо немат грци. ѕриродно iет, да ке употребит √рциiа сите дипломатични патишча, за да се задржит во ћакедониiа на тиiа позициiи, каi шчо се наогТат от средните векои, особено от времето на турцкото завладуаiнТе на ћакедониiа, а грцките интереси во ћакедониiа се бранат, не од iедна √рциiа, а и од големите сили, шчо не сакаат да се усилит словенцкиiот елемент.
Ќо наi много iет заинтересуана во македонцките работи —рбиiа. ќна предiавуат етнографцки и историiцки петензиiи на ћакедониiа. Ќо осим ниф, имат и политични причини, коiи никоi пат не ке дадат на —рбиiа да допушчит, да се решит македонцкото прашаiнТе во полза на iедна од балканцките држаи, особено во полза на Ѕугариiа. јвтономна ћакедониiа, како пат, по коi шчо ке се доiдит до соiединуаiнТето на ћакедониiа со Ѕугариiа, —рбиiа никоi пат не ке допушчит. ”големуаiнТето на Ѕугариiа от присоiединуаiнТето на ћакедониiа не можит да бидит допушчено от —рбиiа не само за то, шчо со тоа ке се нарушит рамновесiето на Ѕалканцкиiо полуостров, а наi много за то, шчо по негоото извршуаiнТе —рбиiа ке се наiдит мегТу две по силни од неiа држаи: јвстро-”нгариiа и Ѕугариiа; она ке бидит од ниф политично и економцки задушена, и ке требит да се подчинит, или на iедната, или на другата. «начит, државните интереси на —рбиiа никоi пат не ке допушчат да се образуат бугарцка ћакедониiа. Ќемат сомнуаiнТе, оти србцките интереси, како и интересите на  ара-¬лашко и √рциiа, си имаат своi покроителТ.
«начит, малите балканцки држаи, и ако на вид и да не играат ролТа во решеiнТето на македонцкото прашаiнТе, коiе како да iет само во раците на големите држаи, во деiствителност имаат наi голем значаi.
√олемите држаи заiавуат, оти они немаат непосредствени интереси во ћакедониiа, а работат само во име на праедноста. Ќо таiа праедност, како шчо рекофме, се разбират инак од грци, срби, власи, бугари, то и големите држаи, покроителТки на малите, се iауваат предстаителТки на своiеобразни праедности. ќт тука и не можит да се очекуат обшчо работеiнТе во македонцкото прашаiнТе. «адружна работа iет возможна само во наiмали реформи.
јко iет така, то на кого се надеiафме со востааiнТето? Ќа на –усиiа ли? Ќо –усиiа неколку пати официiално си изми раците пред крвопролиаiнТето. Ќиiе, на место да се лТутиме на руските предстаители: ј. «иновiев, ј. ј –остковцки и ћашков, по арно ке напраифме, да се позамислиме за руската политика на Ѕалканцки полуостров. –усиiа iет словенцка и праославна држаа. ќна ослободи —рбиiа и Ѕугариiа; она поможа на  ара-¬лашко, √рциiа и ÷рна √ора да се ослободат. ќна секога iет покроителствуала праославиiето и словенството. јко iет така, то, шчо можит да напраит за нас –усиiа, кога во ћакедонцките работи сет забркани неколку словенцки и праославни народи? ћожит ли она за атар на Ѕугариiа да оскрбит друзите балканцки самостоiни праославни држаи, чиiа самостоiност iет извоiуана со руска крв и руски пари, и да напраит тиiе држаи, да се одвртат од неiа кон друзите западноевропеiцки држаи, и да се чинат во нивните раци орадиiа, напраени против –усиiа? ћожит ли –усиiа со своiата политика да оттолкнит от себе балканцките праославни држаи? » шчо добиiат она за таiа загуба? Ѕлагодарноста на Ѕугариiа, можит! Ќо бугарцката благодарност iет само ден до пладне, а после бугарите ке речат, оти тоа го напраи –усиiа со своiи планои да завладит Ѕалканцки полуостров, спасеiнТето на коi ке се наогТат во јнглиiа, и за тоа бугарите, на место да се во соiуз со Двеликата освободителкаФ, ке се фрлТат во скутоите, или на јнглиiа, или на друзите неприiатели на –усиiа и словенството. «начит, при современата поставвка на македонцкото прашаiнТе, ниiе очекуафме за наш атар –усиiа со своiи неомислени постапоци, да се откажит од неiните интереси на далекиiот исток, и заiедно со тоа да потрпит поразиiа на блискиiот исток. јрно ама не било така, како шчо мислефме ниiе.
» така неуспехо на востааiнТето iет iасен, како бел ден. “о от самиiо зафаток iет постаено на лоша осноа: не iет обшче македонцко, но iет частично, и имат бугарцка боiа. ¬о него имаат раководна ролТа само македонцките словени, шчо се викаат бугари. »нтелегенциiата, не само на друзите македонцки народности, ами и на самите македонцки словени, беше непричастна во управлеiнТето на комитето.  омитето, како таiна организациiа, се боiеше да пушчи каi себе равноправни членои од друзи народности, от словени србоманни и гркоманни, или пак и само со србцко и грцко образуаiнТе, от страф негоите таiни да не станат достоiаiнТе на балканцките држаици. ќрганизациiата беше и iет завиiена во таiна, така да долните неiни членои сет слепи орадиiа за исполнуаiнТе само на работи, диктуани од горни сообразуаiнТа и интереси. “иiа сообразуаiнТа сет само достоiаiнТе на неколцина, туку речи, самозванци, или случаiно испливели на поврхнината македонци. “иiе лугТе сет вршителите на судбините на ћакедониiа. Ќивната деiателност не подлежит на критика. јко се осмелит некоi да критикуат деiателноста на таквиiа лица. се решаат да погинит од организациiата. » таква организациiа се кажуат идеална! –азбирам, оти не сите членои можат да знаiат сите работи. Ќо, ако и имат ограничеiнТа, то ограничениiата требит да бидат разумни. ¬о организациiата требит да бидат сосредоточени наiдобрите интелегентни сили во ћакедониiа. “ребит да имат лугТе, коiи шчо можат по широко да погледат на прашаiнТето и да измерат безпристрастно и без увлечеiнТа резултатите на секоi iеден рачкор на комитетцките работи.
»мат ли нешчо подобно во организациiата?  оiи сет во Ѕугариiа главните предстаители на организациiата? - “атарчев и ћатов.
ћожит да бидит, оти и iедниiо и другиiо сет лугТе со висок патриотизм и знаiанТе на положеiнТето во ћакедониiа. Ќо тиiе сет приврженци на краiни мери, без да гледаат на политичното положеiнТе. ѕосле, како се видит, они мислТат за единствено праилна гледна точка на прашаiнТето за народноста на македонцките словени - бугарцката; а можит, си мислТат оти прашаiнТето за народноста на македонците iет второстепено и ке се разiаснит лесно со ослободуаiнТето на ћакедониiа. Ќо они требит да гледаат во биднината деiствителноста, а не то, шчо им се аресуат.
» сите друзи раководци, како –адев, —танишев,  араiовов и пр., сет од иста категориiа. “иiе си мислеа, доста iет iедно заiавуаiнТе, оти ћакедониiа ке бидит за македонците.  омитетот можит да се пофалит и со по умерени раководци, но и тиiе мислеа, оти спасеiнТето на ћакедониiа iет само во дуовното iединеiнТе па и господствуаiнТе на бугарите во ћакедониiа. ћожит он да се пофалит и со лугТе, коiи шчо сакаа дуовно да се отделТат македонците од бугарите. Ќо тиiе лугТе или се ограничиiа со издааiнТето на неколку книжки на македонцки iазик, или пак се ограничиiа со зборуаiнТе македонцки дома, или со своите земiаци.
» така бугарцката боiа на движенТето iет главната причина на неуспеот. јко iет така, то шчо се барат од македонцката интелигенциiа, за да се олеснат нестреките за македонците от сегашната нестрекТна авантура?
ѕрвото нешчо, коiе шчо се барат од нас iет: да знаеме нуждите наши и на нашиiо народ.
Ќе еднаш на митинзите во —офиiа и друзите градишча се имаат приимано резолТуциiи со изложеiнТе на нуждите на македонците. Ќо тиiе резолТуциiи се имаат приимано во Ѕугариiа, под влиiаiнТето на бугарцкото обшчество и от македонцката емиграциiа во Ѕугариiа. Ќа тиiе митинзи не беше предстаен сиiот македонцко-словенцки народ со негоата интелегенциiа, за тоа резолТуциiите беа и не полни и iеднострани.
ћакедонцкиiо народ не толку се нуждаат, барем сега за сега, во официален iазик на болшинството, во генерал-губернатор од народноста со болшинство и во слободна преса, колку: во устрануаiнТе или парализуаiнТе деiателноета на националните и религiозни пропаганди; во устранеiнТето на враждуаiнТето мегТу приврженците на разните национални и религiозни пропаганди; во устранеiнТето на тоа недоверiе и обособеност, коiа iет сега мегТу македонцката интелегенциiа, воспитана во разни држаици балканцки и служит на религiозно-националните пропаганди во ћакедониiа; во официiално признааiнТе на македонцката народност и во внесуаiнТе во нофузите и друзите официiални документи на лица от словенцки произлез од ћакедониiа името ДмакедонецФ; се нуждаат во земелен надел, како шчо беа селТаните наделени со земiа при отмената на крепостничеството во –усиiа, √алициiа и др. страни. “ука идит и цел ред друзи реформи, во коiи флизаат и тиiа, шчо беа изработени од рускиiо и австро-унгарцки посланици во —тамбул и беа приемени од Ќ. ». ¬. —ултано.
«адакТата на македонцката интелигенциiа от сега на тамо ке требит да бидит да се одделат нагледно за сите: и за самите македонци, и за “урциiа, и за Ѕалканските држаи, и за великите сили, интересите на македонците од интересите на друзите балканцки држаи и народи, и да се изучат подробно сите прашаiнТа врзани со избавуаiлТето на нашиiо народ и нашата таткоина от сегашното големо бедствиiе, и со процветааiнТето на нашиiо народ во дуовен и материален однос.
“аiа задакТа iет многу тешка и требуат големи заiеднични усилиiа. «а тоа изучуаiнТето на таiа задакТа и исполнуаiнТето неiно бараат участiе во неiа от сите македонцки словени, без разлика на верцка или нацiонална боiа. «а тоа македонцката интелегенциiа требит да престанит да се односит мегТу себе со недоверуаiнТе. ќт пропагандите, во коiи служит, кТе требит да барат слободиiа, да се наогТат во постоiано сносуаiнТе со интелегенциiата и обшчеството од друзите пропаганди. ¬о слободните балканцки држаици, од време на време, македонцката интелигенциiа без разлика на пропаганди, требит да устроiат своiи македонцки собири, на коiи ке се разгледуваат и решаваат прашаiнТа за дуовното и нацiонално процветуаiнТе на македонците. ћакедонцката интелегенциiа секогаш, кога iет надвор от своiите официални работи, требит да зборуат мегТу себе на централното македонцко наречiе (¬елешко-ѕрилепцко-Ѕитолцко-ќхридцко), коiе ке требит да се воведит во сите религиозни и национални пропаганди и турцките сколиiи, како задолжителен предмет. “оа наречiе имат да бидит литературен iазик на македонците.
јко религиозните и национални пропаганди не посакаат да воведат нашиiо iазик во своите сколиiи, се разбират, оти само тамо, каде живеiат словени, и ако забрануат на своiите учители и попои да другаруат со македонцката интелегенциiа и обшчество од друзите пропаганди, то тогаi македонската интелегенциiа и народ, без разлика на пропаганди, требит да му изнаiдат пат, со коi шчо кТе можит да се накажит таiа пропаганда. јко таiа пропаганда се вооползуат со музавирлуци против неiните неприiатели, то интелегенциiата требит, да обiаснит на народо недостоiниiо образ на работенТе на таiа пропаганда, и да то повика, сам да се бранит животните своiи интереси. јко народниiо протест во верцките и сколиiцки работи, во коiи требит обшчините да се признаiат слободни, се покажит од заинтересуаната пропаганда, како бунт со државна боiа и се барат државни мери против бунтовниците, то народо и интелегенциiата требит да се обрнат до консулете, како до третеiцки судиiи.
јко неколку, или сите пропаганди се воспротиват за тиiа наши бараiнТа и настоiаваат, во сколиiите и црквите да се изучуваат и поминуваат само iазиците на пропагандите, то да се приiмат обшчи и енергични мери против сите и религиозни и национални пропаганди во ћакедониiа.
—лободиiата на совеста iет признаена на секаде; она iет и ке бидит признаана и каi нас. ≈ксплуатациiата со таiа слободиiа се преследуат на секаде и требит да бидит преследуана и каi нае. £езуитите сет истерани, тукуречи, от сите европеiцки земiи, за тоа шчо експлуатираа со народната совест. ÷рковните ордени во ‘ранциiа сет ограничени во сколиiцките работи, оти со ниф злоупотребуваат. Ўчо iет било на секаде во ≈вропа, можит да бидит и каi нас во ћакедониiа.
—екоi ке имат прао да исповедуат и мусулТманство и рисiанство во трите главни форми: праославиiе, католичество и протестанство. –елигиозните потребности и убедеiнТа сет за сите неприкосноени. Ќо религиiата никак не требит да бидит средство за престапни политични и национални цели, како шчо iет сега во ћакедониiа.
јко разгледаме сега распространените во ћакедониiа религиозни пропаганди, то тамо ке наiме религиозните пропаганди во поекето случаiи да служат како орадиiе за национали и политически цели.
ѕротестанството и католичеството во ћакедониiа имаат само религиозни цели, оти предстаителите на тиiа пропаганди со уважеiнТе се односуат до сите и наiдробни национални особнини на сите македонцки националности. ≈то зашчо никоi немат прао да се ополчит против работата на тиiа пропаганди.
ѕраославиiето, наi старата, наi распространената и основната религиiа на сите македонцки народности, за сожалТуаiнТе, сосим изгубило од видот своiата главна целТа да сеiит братство мегТу народите, да облагородуат срцата на верните. Ќа место тиiа блатородни задаки праославiето сеiит само раздор и ненавист. ќно iет сега само наi главното средство во раците на xразни пропаганди со чиста национали и политични задаки. ѕраославиiето во ћакедониiа сега iет до толку искажено, шчо и не можит да бидит реч за една праославна црасва, - сега тамо имат 3 цркви, но не православни, а: грцка, бугарцка и србцка. «ашчо тоа да бидит така? «ар црквата не требит да бидит: ≈дина, —аборна, ¬селенцка и јпостолцка?
- ƒа. ÷рквата требит да бидит имено ≈дина и —оборна, а не србцка, грцка и бугарцка. ÷рквата каi нас си изгубила своiата главна целТа, за тоа македонцката интелегенциiа и народо имаат полно прао да употребат. сите своiи сили да лишат црквата во ћакедониiа от чисто национални цели и да и поврнат тиiа цели, коiи шчо и запоедал неi неiниот Ѕожествен ќсноач: да проповедуат евангелието на сите iазици т. е. на сите народи на нивните iазици.
јко религиооните пропаганди се постараiат да побркаат на здружуаiнТето на македонцката интелигенциiа и македонцкиiо народ мегТу себе, то прво нешчо, коiе ке се потребат,.тоа iет, да се образуат во ћакедониiа: ≈дина, —аборна и јпостолцка црква т.е. да се возстаноит ќхридската јрхиепископиiа, коiа шчо ке бидит Дјрхиепископиiа всеiа ћакедониiиФ.
–елигиозните пропаганди можат да имаат нешчо против здружуаiнТето на македонцката интелигенциiа и народ ,само по национални соображуаiнТа. јко iет така, то природно iет, оти, со бараiнТето црковна реформа, ке; се соiединит и бараiнТе сколиiцка реформа т.е. јрхиепископиiата ке земит во свои раце сколиiцката работа, и ке се дообразуат во неiа со народноста на своiата паства: во грцките епархиiи и парохии ке се учит восколиiата и ке се служит во црквата на грцки iазик во влашките - на влашки; во словенцките на македонцки.
“огаi сите наиионалии и религиозни пропаганди, коiи шчо цепиiа народо на разни групи, неприiателТцки една кон другТа, ке се отстранат и ке настапит мир за народо, за ћакедониiа, за “урциiа и за ≈вропа.
» вистина, одваi ли имат нешчо по арно од вакво свршуаiнТе на македонцката криза: за народот то iет арно, оти ке се ослободит и од интригантите од разни народности, и ке се откажит од разни поддувуаiнТа, коiи шчо го одвлекуваат од негоите мирни работи: црквата ке примирит безосновната вражда мегТу разните народности.
“аков исход на кризава iет нешчо наi арно и за “урциiа. “урцките дипломати се лажат многу, ако мислТат, оти ке сочуваат “урциiа во ≈вропа поеке ако се придржуат до политиката: divide et impera. ƒо кога имат во ћакедониiа почва за национални пропаганди, до кога не се отстранат причините, чуздате држаи да имаат во ћакедониiа поеке влиiаiнТе од самата “урциiа, до тогаi “урциiа само ке расходуат на ћакедониiа, а не ке имат од неiа никаква полза, до тогаi секоiа минута ке требит да се боiит да не изгубит ћакедониiа; а ако се признаит официално, оти во ћакедониiа немат неколку словенцки народности, ами имат само iедна одделТна, ни бугарцка, ни србцка, и ако се одделит ћакедониiа во самостоiна архиепископиiа, наiеднаш “урциiа ке се ослободит однабркуаiнТето во македонцките работи од сите 3 саседни држаи.
Ќашите национални интереси диктуваат на македoнцката интелигенциiа и на македонцкиiо народ, да се поможит на “урциiа да излезит од затруднителТното положеiнТе во коiе iа кладеа религиозните и националните пропаганди во ћакедониiа и држаите, заинтересуани во ниф. Ќам не ни требит присоiединуаiнТе до Ѕугариiа, ни до —рбиiа, ни до √рциiа. ÷елоста на “урциiа за нас iет по важна, от колку за –усиiа и западна ≈вропа. “урциiа iет страната, шчо се наогТат во наi арно географично положеiнТе. “урцкото поданство и сочувуаiнТето на целоста на “урциiа ни даат прао на македонците да се ползуаме низ цела “урзциiа со прао грагТанство. ј тоа прао можит да ни даит голема материална полза. ≈то зашчо македонцката интелигенциiа, ако изучит подробно своiите интереси, то на прво место требит да постаит и за себе и за своiот народ: со сите свои морални сили да сочуат целоста на “урциiа. ¬о замена на тоа, ниiе ке имаме лице и прао, да се надеiаме од нашиiо великодушен гооподар, да добиiеме полна автономиiа во црковното и сколиiцко дело и полна равноправност пред законо и во местната самоупраа во ћакедониiа. “аква самоупраа никак не iет опасна за целоста на “урциiа. Ќапротив она ке уредит односите мегТу македонцките народи во вечни времиiнТа.
» така усилиiата на македонцката интелигенциiа и народо требит да се обрнат на националното соiединуаiнТе на макеонцките словени во iедно цело и на соiединуаiнТето на интересите на сите македонцки народи. Ќационалното и религиозно неприiателТствуаiнТе требит да станит само iеден жалостен спомин. —олидарната работа на македонцките народности требит да се обрнит кон сочувуаiнТето на целоста на “урциiа. ¬о замена на тоа, “урциiа ке раширит праините на сите македонцки народности пред законо и во административното управуаiнТе, и ке покроителствуат на националното развитiе на сите македонцки народности.
“аква мирна програма на македонците ке стретит поддржка и одобреiнТе у великите сили, заинтересуани со сочувуаiнТето на целоста на “урцко. ¬еликите —или ке поможат на “урциiа да се оддалечат сите непраини за македонцките народности од националните и верцки пропаганди и да се обезпечит нивното самостоiно сашчествуаiнТе и развиiаiнТе.
ћалечките Ѕалканцки држаици, коiи шчо сет заинтересуани и поддржуат пропагандите, на прво време ке се расрдат на »мператорцкото —ултанцко праителство за тоа, шчо пресече ДвековнитеФ привилегиiи, но ке поминит време и они ке се примират со устранеiнТето на пропагандите, оти тоа устранеiнТе, ке бидит во нивна полза: ке престанат да праiкаат во ћакедониiа секоiа година своiите милиони франкои, от коiи за ниф никога не iет имало, и не ке имат никаква полза. “иiе милиони не само сет пропадали до сега без полза, но и имаат поддржуано неприiателство мегТу балканцките држаи, кога тиiе по своiата географцка близост и iеднакви интереси, требит, една со друга да помагаат заiедничното економцко развиваiнТе.
ѕо горе, кога зборуаф iас за неуспео на востааiнТето, iас рекоф, оти неуспео се должит на частичноста негоа. £ас зборуаф, оти кога се праит востааiнТе од името и во полза на сите македонцки народности, тогаi на тоа требит да се имат полномокТност и участиiе на сите народности во организациiата.
—ега, кога зборуам iас за истеруаiнТето на пропагандите од ћакедониiа, за примируаiнТето и обiединуаiнТето на македонцката интелегенциiа и народности, можит некоi да си помислит, оти тоа обiединуаiнТе ке ни поможит да се подигнит iедно обшчо востааiнТе, коiе шчо ке имат по голем успеф.  е погрешит, коi ке напраит такво заклТучуаiнТе.
£ас ушче по горе рекоф, оти ниiе сме заинтересуани во целоста на “урцко. » вистина, каква полза еа нас од присоiединуаiнТето со Ѕугариiа, или —рбиiа, или √рциiа? “иiе држаи сет по културни од нас, а како таквиiа само тиiе ке имаат полза од присоединуаiнТето кон ниф ћакедониiа. ѕосле таквоа присоiединуаiнТе на цела ћакедониiа до iедна од балканцките држаици не iет возможно - друзите држаици ке побркаат на него. ¬озможен iет дележот на ћакедониiа мегТу малите држаици, или окупираiнТето на ћакедониiа од јвстриiа. Ќо можит ли да бидит по голема нестрекТа за македонците од разделТуаiнТето или окупациiата?
ћалечките држаици балканцки без церемониiа ке земат во своiи раци сите дооди,од завоеваните части на ћакедониiа, а македонците ке се обрнат во просiаци, откако си загубат првен своiите национални особини.
ћожит да се предречит, каква ке бидит судбата на ћакедониiа под јвстро-”нгариiа: Ѕосна и ≈рцегевина iасно ни покажуваат, оти не ке поминат и 10 години од јвстриiцката окупациiа, како ке зафатат македонците без разлика на вера и народност да си оставуат своiите катои и да се иселТуат.
ј и присоiединуаiнТето до iедна од балканцките држаици, шчо не iет никоi пат возможно, ни делеiнТето, ни окупациiата, не сет воЊможни без револТуциiа од натре. » имаат ли смисла тиiе револТуциiи, кога ни обезпечит Ќ .». .¬ —ултано националното и религиозното сашчествуаiнТе и ни гарантират равноправност пред законо и во областната самоупраа со турците? ј се имаат осноаiнТа да се мислит, оти »ксператорцкото праителство iет исполнено со добри намереiнТа за своiите македонцки народности. »сториiата помагат да секоi народ да си видит грешките, коiи шчо имат праено, и да се чуат да не се повторуат. —егашното востааiнТе iет многу поучно, како за нас, исто така и за турците. £ас не можам да допушчам, турците да не се поучат од него: iасно iет за секоi, па и за турците, оти “урциiа не можит поеке да сочуат ћакедониiа ако продолжат истата политика, кон нас, шчо iе водеше досега, “урциiа не можит да да сочуат таiа своiа провинциiа без содеiство на местното жителство. £една воiска не iе доста, како шчо не iет доста и доволството на меншеството на населеiнТето. “урцкото господство во ћакедониiа ке се сочуат само тогаi, ако во неiа имат многочислено населеiнТе, коiе шчо видит своiето благосостоiаiнТе обеспечено само под власта на “урциiа. “оа населеiнТе ке составуат главниiо оплот на турцките интереси во ћакедониiа. ј поддржката на болшинетвото “урциiа ке добиiит само, ако се погрижит да воведит во ћакедониiа истинцки реформи, способни деiствителТно да сочуваат националните и религиозните интереси на поданиците, нивните грагТански праа и сносно економско сашчествуаiнТе. јко тиiа потребности на поданиците не се сочуваат, и “урциiа продолжаат да бидит неискрена во прилагаiнТето на реформите, то от тоа ке пострадат наi много пак она: 1, она ке бидит принудена со сила да воведит некоiи реформи, 2, ако и после тоа населеiнТето не бидит оградено во национално-религиозен и економцки однос, то со тоа ке се восползуваат неприiатиелите на “урцко да напраат во ћакедониiа брканица за да ловат риба во матна вода.
» така првото нешчо, коiе шчо ке требит ћакедонцката интелегенциiа да се добиват, тоа iет: устранеiнТето на недоверiето мегТу интелегенциiата, со разно национално и религиозно образуаiнТе, обiединуаiнТето на таiа интелегенциiа, како во самата ћакедониiа, така и зад неiните граници; совместното обсудуаiнТе обшчите интереси на ћакедонците; устрануаiнТето на национално-религиозната мрзнТа; воспитаiнТето на македонцките словени во чисто македонцки национален дух; задолжителното изучуаiнТе на македонцкиiо iазик и слоесност во стредно-учебните заведеiнТа во градоите со словенцко населеiнТе; обучеiнТето во селцките сколиiи со словенцко населеiнТе на македонцки iазик. ¬о словенцките села во црквата словенцко богослужеiнТе. јко тиiа бараiнТа стретат отпор од некоiа от пропагандите, то да се молит турцкото праителство и √олемите —или, да се отдалечат од ћакедониiа деморализуiукТите пропаганди, да се востаноит ќхридцката јрхиепископиiа, во раците на коiа да преминит црковно-сколиiцкото дело за сите рисiански народности во ћакедониiа.
ƒруго нешчо, коiе се барат од нас, iет, да се обрниме до нашите браiкТа, шчо воiуваат во таткоината ни, да сложат оражiето, за да се даит возможност на –усиiа и друзите сили, да земат сите мери, шчо зависат од ниф, да се удовлетворат сите наши религиозни, национални и економцки интереси.
£асно ми iет, со какво негодуаiнТе ке се однесат мнозина кон тоа мое предложеiнТе. ћожит, ке го наречат и предателТство. ћожит да бидит, да се наiдат и лТугТе, коiи шчо ке речат, оти требит да се мавнат от тоiа свет лица со такви мисли.
 оi како сакат, нека речит, нека мислит и нека приiимат против мене. ƒолго кон народот и таткоината му диктуваат да се искажам во таква смислТа. £ас сум iеднаш уверен, оти во постапоко ми немат нишчо предателцко: 1, оти мислите, не само на частни лица, како мене, но и на сите македонци од боiното поле и од Ѕугариiа, и мислите, бараiнТата и предложеiнТата на целиiо бугарцки народ и бугарцкото праителство, не сет во состоiаiнТе, да изменат погледите на √олемите —или и –усиiа на нуждите на македонцкиiо народ; 2, сите усилиiа по натамо одваi ли ке изменат поведеiнТето на држаите во нашето прашаiнТе. Ќаi много, шчо можит да бидит, тоа iет - европеiцка конференциiа; но таiа конференциiа не можит да се зафатит по рано от пролетга, и то, тогаi ке се зафатит само, ако востааiнТето тогаi бидит по силно от сегашното. Ќо можит ли да се предвидит одот на востааiнТето? ѕак и да се допушчит, оти востааiнТето тогаi ке бидит, и по силно от сега, и ке принудит ≈вропа, да се повикат европеiцка конференциiа, можит ли некоi да предречит, оти решеiнТата на таiа конференциiа ке бидат во наша полза? - ќдваi ли.
≈вропеiците до сега си имаат напраено непраилен заклТучок за народноста на македонците, и ето зашчо, последните, коiи носат на своiот грб сите тешкотиiи и нестреки от сегашното востааiнТе ке имаат наi малу полза од решеiнТето на конференциiата. “ребит да бидиме слепи, за да не видиме тоа, шчо iет очигледно. ¬о конференциiата ке се земат цел ред мери во полза на македонцките народности. Ќо коiи сет тиiе народности? .- турци, бугари, срби, грци, власи, арнаути.
 ого требит да броiат на конференциiата: бугарин, србин, грк?  аде iет границата мегТу ниф? Ќаi после коi ке заседаат на таiа  онференциiа?  оi ке даат сведеiнТа за македонцките народности и нивните потребности? «ар не iет iасно, како бел ден, оти предстаители од нас немат да имат, оти ке решаваат нашите судби, без да не питат нас, шчо бараме ниiе, а зато, ке питат нашите неприiатели, коiи имаат своiи држаи и своiи дипломати, икоiи ке извлечат сета полза од нашата пролиена крв?!
Ќе браiкТа! Ќикаква конференциiа не не спасават. ћногу по арно ке бидит, да се довериме на наi многу заинтересуаните во нашите работи држаи, особено на праославна –усиiа, коiа знаiит убао нашите нужди, а не да се надеiаме во сами себе и во некакви конференциiи. ƒа беше било така лесно и арно созиваiнТето на конференциiа, и сега ке имафме друг способ трактуаiнТе на нашите работи и наместо ≈вропа да остаит –усиiа и јвстриiа да решаваат нашето прашаiнТе, сите европеiцки √олеми сили ке сакаат во него да играат iеднаква ролТа. ј шчо пишит англицкиiо министер-председник на кентерберiцкиiо архиiепицкоп за политиката на √олемите —или во нашите работи: Дучастiето на сите —или воразрешеiнТето на македонцкото прашаiнТе само можит да задржит, на место да ускорит, неговото разврзуаiнТе. ¬о дадениiо случаi наi арно iет инициiативата и наi главната ролТа да iет во раците на наi заинтересуаните големи држаи, коiи наi арно знаiат нуждите на македонцитеФ. - ƒа, ниiе требит да знаiиме, оти од участiето на сиiот ДконцертФ можит да се очекуат големо неблагозвучiе, по малко давлеiнТе на ѕортата, от колку можит да се очекуат од работите на двете наi многу заинтересуани држаи. ƒржаите разно гледаат на прашаiнТето, а тоа разногласiе бркат на iеднодушно давлеiнТе на ѕортата. ћожит ли да се мислит, оти на конференциiата ке имат по големо iедногласiе, от тоа шчо го видиме сега во постапоците на двете заинтересуани држаи? —егашната конференциiа ке бидит сосем во ƒрузи условиiа от тиiе, во коiи работеше конференциiата пред последната рускотурцка воiна.
—егашната конференциiа ке изиграет само во полза на малите држаици, шчо бараат на есап на македонците да си осноат и рашират праата на нивните народности. јко iет така, а инак не можит ни да бидит, то ексик му и конференциiата!
£едно iет така, то немат смислТа и по накашното сопротивуаiнТе. «наете ли, шчо мислТат тиiе, шчо сет за по накашното сопротивуаiнТе? - £едно имаат надеж за набркуаiнТе на —илите; друго, се надеiат на конференциiа; и трекТо, кажуваат, ако не бидит ни iедното, ни другото, то ке напраат “урцко економцки да пропаднит со долгото содржуаiнТе на голема воiска. £еднаш се видит, оти двете првни надежи не ке бидат во наша полза. ј трекТото ушче по малу. «ошчо ке питате?
≈вропа имат интерес, да се сочуат “урцко, ето зашчо, ке му дават средства, за да се сочуат. ј коi ке и плаiкТат тиiе пари и процентите од ниф? - ѕак ниiе. Ќо да предположиме оти турцкото економцко разоруаiнТе не ке се отразит на нас. Ќо не iет ли iасно, оти, ако “урцко ослабнит економцки ниiе кТе ослабниме во неколку пати поекТе? Ќе знаеме ли ниiе, оти сето време, до кога ке се продолжаат борбата со четите, турцкиiо аскер ке грабит, ке насилуат и ке праит секакви друзи пакости на населеiнТето? Ќародо не ке можит да вршит своiата работа, а од друта страна ке трибит да ранит гладната турцка воiска и четите?
Ѕорбата имат, не толку национален, колку религиозен характер.  ако та iет опустошителТна, во неколку пати поеке од обичната воiна! “оа опустошеiнТе имат смислТа, ако се имат надеж на успеф. —иiот надеж наш iет на европеiцко набркуаiнТе. Ќо iасно iет, оти такво набркуаiнТе немат да последуат. Ќиiе мислиме, оти ≈вропа ке се сожалит над мирното населеiнТе, и заради него ке се набркат во нашите работи. Ќо имено нашите есапи не даваат на европеiците возможност да се претечат на помокТ на мирното населеiнТе. ≈вропеiците кажуваат, оти не можат да напраат нишчо, оти секоiа мера од ≈вропа, комитето ке приимит за пооструаiнТе на негоата агитациiа.
«начит, до тогаi, до кога ке се продолжит движеiнТето ниiе не можеме да очекуаме деiствително набркуаiнТе во нашите работи, и до тогаi нашиiот народ ке бидит принуден да трпит наi големи бесполезни и бессмислени нестреки.
¬о таков случаi имат ли смислТа по накашната борба? - ѕо моето мнеiнТе немат. Ќиiе немаме излишни народни сили, за да и принесеме на жртва за бугарцките, србцки и грцки интереси, оти сегашната борба iет само во тугТа полза. Ќашите народни сили сет нужни и за културна борба.
ƒа допушчиме и противното, оти сегашната борба наi после ке принудит ≈вропа да се набркат во турцките работи и да принудат “урцко да даит равноправност на македонцките народи. ƒали ниiе македонците (словените) во таков случаi ке можеме да се поздраиме со успеф? ћислТам не. –авноправноста ке бидит за сите народи, па и за турците, грците и пр. и пр. «начит, нашата крв се проливала за праата на тиiа народности, коiи шчо, или си седеа мирно во време на борбата, или беа против нас. ћалу iет тоа, шчо ниiе проливафме крвта на нашиiот народ за тугТите, па и за интересите на нашите неприiатели, но со нашата крв и разореiнТе, кТе се восползуваат нашите неприiатели от слободните држаици за да продолжаваат со своiите религиозни и национални пропаганди, да не делТат на протиоположни и неприiателТцки лагери: срби, грци и бугари.
ѕосле борбата на боiното поле, ке настапит време да се бориме на културна почва, и во тоа време, наместо да имаме возможност, да се ползуаме со плодоите на пролиiената крв и да преуспеваме културно, ниiе, и тогаi, како и сега, ке требит да помагаме во наша вреда, то србцките, то грцките, то бугарцките интереси.
ѕри таква национална раздвоiеност, и при полното економцко разоруаiнТе беземислени кТе станат секакви конференции, набркуанТа и реформи, оти сите ке водат кон iеден дележ на ћакедониiа. ѕо сите тиiа сообразуанТа, како и по полната убеденост во тоа, оти, не само бесполезно и невозможно iет по накашното успешно сопротивуаiае, iас мислТам, оти наш долг iет да замолиме македонцката интелигенциiа, коiа имат влиiаiнТе на сегашното движеiнТе, да обрнит своiот поглед на сериозноста на положеiнТето, да измислит патот и сите стредства, колку се можит по скоро, за да се искажит полно доверiе кон постапоците на заинтересуаните √олеми —или во полза на македонците, и откако ке им даiит обекТаiнТе, да прекинит, по накашната борба, да и замолит да се помогнит, морално и материiално на постраданото населеiнТе да се попраит; да замолит, да се воведат сите предложени реформи и тиiа, коiи лгчо ке наiдат —илите за нужно, како раширеiнТе на израбогениiо проект; да се отстранат пропагандите и востаноит ќхридската јрхиепископиiа со црковносколиiцка автономиiа, амнистиiа на емигрантите и сите четници, признаiнТе на словените во ћакедониiа за одделна народност: македонци, и внесуаiнТе на тоа име во официалните книги и пр.
—о полното прекратуаiнТе на востаiнТето, ке се устаноат мегТу нас и турците односи, коiи одговараат на интересите и наши, и нивни. “огаi ке се имат возможност да се видит, оти нашите интереси со нивните така сет сплетени, шчо, со загубуаiнТето на iедните, губат и друзите, а сета полза извлекуваат од нашето неприiателТствуаiнТе треки, ке се речит, малите балканцки држаи. “оа се видит особено iасно од возможнните последици на востааiнТето, коiи за наша и турцка стрекТа не последуваа. «борот ми iет за делеiнТето на ћакедониiа мегТу малите балканцки држаици.¬остааiнТето се дигна и разори, и нас, и турцката држаа. ¬редата од него, и за нас, и за “урциiа iет громадна, но па по мала отколку, шчо можеше да бидит. —трекТа и за нас и за “урциiа iет, шчо мегТу Ѕугариiа и —рбиiа немаше никакво согласуаiнТе по македонцкото прашаiнТе. ј такво согласуаiнТе немаше, зашчо Ѕугариiа мислеше да присоiединит до себе цела ћакедониiа сама без помокТ на друзите саседни и големите држаи. Ѕугариiа се излажа во расчето. ¬о тоа се состоит нашата и стрекТата на “урцко. Ѕугариiа до сегашното востааiнТе немаше политички опит за решеiнТето на македонцкото прашаiнТе, ето зашчо, сите маневри да се решит оно излегоа iалови. Ѕугариiа до сега не знаiеше, оти решеiнТето на македонцкото прашаiнТе не iет исклТучителТно во —офиiа, ами колку во —офиiа, толку и во Ѕелград, т.е. во согласуаiнТето мегТу —офиiа и Ѕелград. “оа согласуаiнТе до сега се броiеше за државна измена, но от сега, от како си испитаа бугарцките дипломати сето безсилиiе, и при наi големите своiи усилиiа сами да решат македонцкото прашаiнТе, ке се наiдит цел ред бугарцки дипломати, коiи ке погледат на тоа согласуаiнТе, како на неизбежно зло. —егашниiот политичен опит да беше бил у бугарите по напред, ке се пристапеше, прво до разделТуаiкето на сферите на влиiаiнТето во ћакедониiа мегТу срби и бугари, а после во време на востааiнТето, србцките и бугарцките воiски ке навлезеа во ћакедониiа. “аков ке бидеше излезот на востааiнТето при по голем опит мегТу бугарцките дипломати. «а наша стрекТа, тоа патниiе се избаифме од дележот на таткоината ни и “урцко от загубуаiнТето на iедна од прекрасните своiи провинциiи.
¬остааiнТето не донесе делеiнТето на ћакедониiа: тоа iет положителТниiот резултат од него. Ќа тоа делеiнТе, стрекТно iет избегнато само от случаiната неопитност на нашите неприiатели. ƒелеiнТето ни грозит ушче поеке вo идно време от по големата опитност на нашите неприiатели: Ѕугариiа можит да заклТучит со —рбиiа догоор за разделеiнТе сферите на влиiаiнТето во ћакедониiа. “акво разделеiнТе на сфери на влиiаiнТето неминуемо ке донесит дележ на ћакедониiа, ето зашчо, iеден од наi главните долгои на македонцката интелегенциiа iет, да се отстранат еднаш на секога од ћакедониiа бугарцката и србцка пропаганда, да се оснуатво ћакедониiа своi дуовен центр за македонците и тоi центр, како и самите македонци, да немаат никакво зимаiнТе дааiнТе со соседните балканцки држаи и народи. ¬о таiа мера се состоiит предотвракТаiнТето на дележот на ћакедониiа и сочувуаiнТето на таiа провинциiа за “урцко. ќт тука iет iасно, оти арно сознаiаните интереси на турците и македонците им диктуваат, не да трошат нивните сили во мегТуусобна борба во полза на обшчите нивни неприiатели, ами да си подадат iеден на друг рака, и да отстранат сите фактори, шчо бркаат на нивните приiателТцки односи и обшчи интереси.
—о прекратеiнТето на востааiнТето ке зафатит во ћакедониiа мирна културна работа. ќна ке требит од нас устаноуаiнТе арни односи кон сите народности, шчо населТаваат ћакедониiа. Ќашата интелигенциiа до сега не можа да устаноит наi желателТните односи мегТу нас и друзите македонцки народности. “оа отчасти не зависеше од неiа. “ака, односите на нашиiот народ кон турците и мусулТманите у опшче поеке iет заисел от последните, отколку од нас: ако мусулТманите гледаа на рисiаните, како на лТугТе рамни ним, то немат сомнеiнТе, оти не само ке бидеа наi арни односите мегТу рисiани и мусулТмани, ами можит, и да немаше востааiнТе. «а сожалТуаiнТе, мусулТманите и до последно време не можаа да се ослободат от своiо стар предрасудок, да гледаат на рисiаните, како на по долна раса од ниф. Не се надеiаме, оти турцкото праителство и турцката интелигенциiа ке се уверат во сета вреда, шчо причинуат подобен предрасудок и ке се постараат да го искоренат, и со тоа ке попраат односите мегТу рисiаните и мусулТманите.
ƒобрите односи мегТу грците и нас македонците (словените) пак поеке зависат от првите, от колку од нас. «а да се попраат тиiе, грците ке требит да се откажат от своiата Дмегали идеiаФ и да признаат праото на сашчествуаiнТе и на македонцката народност редом со грцката во ћакедониiа. ќсобено патриархиiата, како устаноа вселенцка, требит да престанит да посталуат, како устаноа со грцки характер. ќна требит свето да чуат праата на сите рисiани, а не да пожртвуат праата на iедни во полза на друзите. ќсобено iет нужно, патриархиiата свето да чуат праото на националното сашчествуаiнТе на сета своiа паства. “огаi ке се избегнит конфликтот мегТу грците и македонците, оти последните не бараат, тиiе, шчо зборуваат грцки, да имаат во своите цркви старомакедонцки iазик, а во сколиiите сегашниiот македонцки iазик, ами тоа се барат само за тиiе, шчо зборуваат македонцки. јко пак патриархиiата продолжит преследуаiнТето на македонцкиiот iазик мегТу македонците, и место него пропагандират грцкиiо iазик, со тоа ке натерат македонците да гледаат на неiа, како на орадиiе на грцката национална пропаганда. ¬о таков случаi, и грците и патриархиiата ке ни се обiаат за неприiатели на нашата народност, и наш свет долг ке ни бидит, да одбиеме сите грцки напади на нашата народност. «а таiа борба мегТу рисiани ниiе свалТаме от себе одгоорност на грците и патриархиiата, оти ниiе во тоiа случаi не нападаме, ами се браниме от чузди покушеiнТа.
Ќаi арни можат и требит да ни бидат односите со власите. Ќашите интереси никаде не се престрекТаат со влашките. ¬ласите поеке живеiат во градоите, и сет трговци, а ниiе поеке сме во селата, и сме селцки стопани. “иiе од власите, шчо живеiат во селата, се занимаваат со овчарство. ¬ласите и нашиiо народ се разликуваат: по iазлк, носиiа, характер, така да никоi пат власите не можат да претендираат на нашите села, исто така, никоi пат ниiе не сме кажуале оти влашките села сет наши. ћегТу нас и власите немат никаква историiцка недоразбериiа. ¬ласите никоi пат не сет имале, никаква власт. над нас, и никоi пат не ни се сториле никаква пакост, »сто така и они немаат нишчо патено од нас. Ќа опаку, ушче от стредните векои мегТу нас и власите iет имало секоi пат согласiе. Ќа таква почва можит да.се развиiит наi срдечна дружба мегТу нас и власите. “аiа дружба требит да пушчит глабоки корени мегТу двата братцки народи, за да им даит возможност, рака за рака да врват по тешкиiо пат на културниот прогрес.
£едно се устаноат праилни односи мегТу нас и друзите: рисiанцки и мусулТманцки народности, iедно се признаiит нашата народност од праителТетвото на Ќ. ÷. ¬. —ултано, се внесит во нофузите името македонец, се напраат првите постапоци за нашето национално и религиозно ослободуаiнТе от пропагандите и се воведат политичните преобразуанТiа, предвидени от реформаторцките сили; iедно се приiимат мери за економцкото попрауаiнТе на нашите селцки стопани, па и до воведуаiнТето на сите тиiе подобруаiнТа во нашето националнорелигиозно и економцко жиуаiнТе, ниiе- македонцката интелетенциiа ке требит да напраиме ушче iедно, а то ке бидит и.наi важното: да приложиме сите своiи физически, интелектуални и морални сили на нашето национално возродуаiнТе.
ѕоследното востааiнТе ни покажа, оти тоiа пат, по коi шчо одефме, сега iет погрешен и опасен. “оi требаше много жртви, а дааше малу полза. –еволТуциiата не компрометира пред нашето праителТство и не не исстаи во добра боiа пред европеiцкиiот свет. Ќо во се тоа ниiе сме малу криви. ќд iеднастрана не поддупуваа кон востааiнТе; од друга - ниiе сме млад народ и се увлечефме со iедна нездрела предприiимачка.  ако младите лТугТе, кои предпочитаат во работеiнТето скокои, на место постепено, но постоiано работеiнТе во iеден исти праец, и младите народи предпочитаваат скокоите пред постоiаната упорна работа во iеден исти праец. ƒо сегашното наше работеiнТе, особено востаiнТето беше неомислена младенческа работа, но они ни се опростуваат, iедно, зашчо до сега ниiе бефме млад народ, коi шчо одваi се проникнуат со своiето национално самосознаiнТе, а друго, зашчо до сега, не живеiки како одделТна национално-религиозна iеденица, се наогТафме под влиiаiнТето на разни национални и религиозни пропаганди. Ќо тоа шчо ни се прошчааше до сега, не можит да ни се опростит за од напред.
—ега ниiе не можиме поеке да гледаме на себе и своiо народ, како на iеден младенчески народ, без политичен опит. Ќиiе поминафме во своiето историiцко развиiаiнТе веке важни стадиiи, коiи можит да состаат епоха во историiата на коi и да бидит народ. ј ноата епоха налагат на нас ноа требност, - културно работеiнТе.
ƒо сега работеше народот со интелегенциiа задружно, но работеiнТето беше распределено не iеднакво: народотсе iавуаше исполнуач на планоите на интелегенциiата, кога последната не праеше нишчо поеке от состауаiнТе планои или организуаiнТе на реовлТуционо движеiнТе. ќрганизаторцката работа iет пак работа, но не можит да се речит да iет од тешките. ѕодготвуаiнТето за револТуциiа iет работа, коiа, можит, требит нервно работеiнТе, но тоа работеiнТе не iет толку мачно и толку ценено, колку се мислТат револТуционерите- младата наша интелегенциiа. ѕодготвуаiнТето на iедно востааiнТе се продолжаат 5-10 години и после сите забркани во него, или умираат, или пак, ако остацат живи, требит да останат без нишчо, и да си изберат некоiа друга работа, коiа ке требит да зафатат од ноо, и за коiа, можит, и не сет сосим приготвени. ќрганизаторцката работа не iет толку мачна и за тоа, шчо, обично, ортанизаторите често, мислеiки, оти нивниiот жиот iет по важен од жиотот на селТаните, подстауат на наi мачните работи простите работници, или народот. «а тоа организаторцката работа од iедна страна iет работа за iеден чоек, шчо предпочитат временото напрегуаiнТе на силите пред постоiаниот упорен и мачен труд, од друга страна, она iет и безнравствена, зашчо, при неа, не чоек се жртвуат во полза на обшчеството, на народот своi, или на чоешчината, а со народот праит опити за своiите фанастични планои македонцка интелегенциiо! ¬реме iет да се помисли, да iет грешно да се праит опит со тугТи чоешки жиоти за нашите фантастични планои.
Ќо со тоа iас не сакам да кажам ниiе да престаниме да идеализираме и да живеiеме со народни идеали. Ќе! Ќиiе не можиме да живуаме без идеали: само нашите идеали от сега ке требит да бидат по чисти от понапредните. ќт сега ниiе ке требит со нашата патриотична работа да искупиме нашите греои пред нашиiо народ. ќт сега ниiе ке требит да се жртвуаме за негоите интереси и со тоа да му отплатиме за негоата вера во нас и за негоото послушно и точно иеполнуанТе планоите на организациiата.  ако можит нашата интелегенциiа да се одолжит пред нашиiо народ за дадените од него жртви? Ќа тоа прашаiнТе iас одгоориф, кога зборуаф по горе за борбата со пропагандите и за постааiнТе на нашиiо народ во добри односи кон сите македонцки народности.
Ќо главно, како шчо напомниф пак по горе, ке се поможит на нашиiот народ со културно работаiнТе, а наi поеке со просветуаiнТето.
Ќауката и литературата сет наi важниiот фактор во развиiаiнТето на iеден народ, како народ, ѕо степента на развиiаiнТето на науката и литературата у iедан народ се мерит негоата култура и по ниф се делТат народите: на културни и не културни; културните народи владеiат, а не културните робуваат. —амо со знаiаiнТе и просветеiнТе, само со културна работа ке можит нашата интелегенциiа да попраит и искупит своiите грешки пред нашиiот народ.
 е речат некоiи, оти културната работа iет возможна само кога имат политична слободиiа; без неiа она iет не вооможна. - ¬истина во таiа забелешка имат iеден дел истина, но само iеден дел. √лавното, условiе за културна работа не iет полната политична слободиiа, а моралната воспитаност на народот и негоата интелегенциiа, сознаiнТето на нравствен долг пред народот у секоi член от тоiа народ. ѕолната политична слободиiа не чинит за нишчо, ако iеден чоек не сознаат, оти негоиiот чоечки долг, негоиiот долг пред своiата таткоина и своiот народ iет: труд, труд и пак труд. —лободиiата чинит само за ползуаiнТе од резултатите от своiот труд, но не толку за самиiот труд, ј за да можит чоек да се ползуат од резултатите на своiот труд, требит прво да се потрудит. ƒа работит и да се трудит можит чоек и при по стеснени политични условиiа.
«а да си очистиие совеста пред народот наш за дадените од него жртви, требит, значит, да се зафатиме за културна работа. ј при тоа да цените своiето работеiнТе, не по надворешниiот негов вид, а по негоата ценост, а цената на трудот се мерит со потребните за него сили. јко гледаме така на трудот, и ако искрено сакаме да се одолжиме пред нашиiот народ, то не ке се извинуаме да немат почва за културно работеiнТе. ѕочва за него имат, но немат сакаiнТе. ѕри сакаiнТето, ако не ке можиме да печатиме много работи на нашиiот iазик; то зато нашата интелегенциiа ке можит да послужит, како жива народна енциклопедиiа, во коiа ке се имаат точни и проверени сведеiнТа по сите оддели на науката и литературата.
Ќо точни и проверени сведеiнТа се добиiаат при многогодишно упорно работеiнТе, и то кога се работит со сознааiнТе, да се иополнуат со работеiнТето долгот кон таткоината и своiот народ. ј таквоа многогодишно упорно работеiнТе iет по полезно, по мачно и по нравствено од револТуционото. ќно iет исто разумно. ѕолзата за народот од научното работеiнТе на на шата интелегенциiа, ке се видит от тоа, шчо нашиiот народ сам со своiи очи ке можит да погледат на себе и на друзите народи, ке изучит своiите и тугТите достоiинства и недостатоци. £еден просветен народ можит да се срамнит со iеден умен чоек; за тоа, наш долг iет, да приложиме сите своiи сили, со своiето работеiнТе да просветиме нашиiот народ.
 ултурното работеiнТе iет по мачно од револТуционото, зашчо првото iет умствено, а второто поеке физическо. «а илТустрациiа земете изучааiнТето на класическите и нои iазици и кореспонденциiата на комитетот или распределеiнТето на четите. –еволТуционата деiателТност iет времена и разрушаiушча, а не вечна, созидаiушча. ј културниiот чоек, за да имат прао да се наричат таков, требит да созидат, а не да рушит. «а да бидит здаiнТето здрао, требит да му бидит темелТот убав. «а тоа чоек не требит, само за олеснуаiнТе на своiата работа, отрицателТно да се однесуат кон много науки мачни, како старите iазици, но шчо состауваат осноаiнТето на много положителТни сведеiнТа и науки. ÷елТата да се добиiат положителТни сведеiнТа от сите оддели на науката, не само за нас лично, а како членои народни, ке требит да застаит секого од нас да посветит сите своiи сили, сето своiе слободно време за изучуаiнТе на сите тиiа науки, шчо сет наi нужни за нашиiот народ и шчо требат наi много работа, зашчо за по лесните секоi пат ке се наiдат доста охотници. Ќиiе, ако сакаме да имаме чиста совест пред нашиiот народ и пред себе, требит да зимаме на себе, за да му поможиме, и наi мачните научни работи, а не да се изгооруаме, избираiки наi лесното, да немаме способности или призваiнТе за тиiа науки, шчо требаат наi много труд и сакаiнТе да се работит.
 ултурното работеiнТе iет по нравствено од револТуционото, зашчо со првото интелегенциiата се чинит истинцки слуга на своiот народ, а со револТуциiата она се обрнуат во немимлосрден експериментатор.
Ќаi после културното работеiнТе iет разумно. »нтелегенциiата со него разiасиуат наi важните за себе и за народот прашаiнТа. ј наi важни сет тиiа прашаiнТа, шчо сет врзани со народното самосознааiнТе.
¬о последно време ниiе истапифме со бараiнТе политична слободиiа, без да се запитаме, али сме ниiе дозрели до неiа, и али сега тоа ни iет наiнужното? Ќашите последни бараiнТа до колку сет праилни, или не, не земам да решаам. «а мене iет по важно прашаiнТето за нашето национално-религиозно и економцко возродуаiнТе; а тоа можит да станит само со изучааiнТето на своiот народ, прво како одделна iединица, после во врска со друзите македонцки и балканцки народи, и наi после како член ,на словенцката фамилиiа народности. “акво изучааiнТе ке внесит разумност во нашите односи кон сите упоменати народи.
≈то приближно какво можит да бидит наi главното работенТе на македонцката интелегенциiа за дасе попраат сите грешки напраени со последното востааiнТе. » така работеiнТето наше ке требит да бидит на почва на народното просветеiнТе: мирно, легално, еволТуциiно; оно ке имат за целТа, интелегенциiата да бидит истинцка служанка на народот, а не на опаку. Ќо за да бидит таiа служба благодатна, нам ке ни требит да создадиме народни служители, народна интелегенциiа, коiа ке си посветит сите своiи сили на народното благо. Ќи требит интелегенциiа со iасно сознааiнТе на моралниiот долг на чоека пред негоата таткоина и негоiот народ. Ќи требит интелегенгциiа морално и умствено совршена.
—егашната наша интелегенциiа требит да посветит сето своiо работеiнТе над моралното и умствено усовршуаiнТе на своiот народ и создааiнТе на iедна идеална македонцка интелегенциiа.
јко тоiа долг се сознаит, ако обiединуаiнТето на нашата интелегенциiа со бугарцко, србцко и грцко образуаiнТе се достигнит, ако се парализуат работеiнТето на пропагандите и се успеит, тиiа сосим да се отстранат од ћакедониiа, ако се устаноат добри односи кон сите македонцки народности и се подобрит политичното и материiалното состоiаiнТе на македонците, то, при сите дадени жртви, ке можиме краi другото да бидиме доолни од iедно: востааiнТето ни отвори очите на грешниiот пат, по коi до сега врвифме, по коi ке врвифме и за однапред, и без востааiнТето сами ке подготвифме почва за дележ; оно ни отвори очите на много наши нужди, коiи шчо и не и предполагафме по напред.
ƒаi, Ѕоже, сегашното востааiнТе да ни послужит како iеден урок на нашиiот народ; урок за сите нас македонците, без разлика каде сме се образуале и како сме се до сега викале. ƒаi, Ѕоже, сега пролиената крв да послужит како завет мегТу живите, коiи сет должни пред таiа крв да се заколнат за iедна обшча културна работа, на полза и стрекТа на нашата обшча много патена таткоина - ћакедониiа.

 
  пїњ –Э–Р–†–Ю–Ф–Э–Р –Т–Ю–Ы–И–Р
вАЬ–Ь–Р–Ъ–Х–Ф–Ю–Э–°–Ъ–Ю –Ь–Р–Ы–¶–Ш–Э–°–Ґ–Т–Ю –Э–ѓ–Ь–Р –Ш –Э–Х –Ь–Ю–Ц–Х –Ф–Р –Ш–Ь–РвАЬ. –Ф–Ю–Ъ–Ю–У–Р?!
–І–Є—В–∞—Ш
вАЮ...–Э–Х –Ь–Ю–Ц–Х–• –Ф–Р –°–Ш –Ю–С–ѓ–°–Э–ѓ –Ю–Ь–†–Р–Ч–Р–Ґ–Р –Ш–Ь –Ъ–™–Ь –Ь–Х–Э –Ч–Р–†–Р–Ф–Ш –Ґ–Ю–Т–Р, –І–Х –°–™–Ь –Ь–Р–Ъ–Х–Ф–Ю–Э–Х–¶вАЬ
–І–Є—В–∞—Ш
–Ъ–Ю–Ш –°–Х –Я–Ю–У–Ю–Ы–Х–Ь–Ш –Ъ–†–Х–Ґ–Х–Э–Ш: –Я–Ю–Ы–Ш–Ґ–Ш–І–Р–†–Ш–Ґ–Х –Ш–Ы–Ш –Ш–°–Ґ–Ю–†–Ш–І–Р–†–Ш–Ґ–Х?
–І–Є—В–∞—Ш
–У–Ю–¶–Х –Ф–Х–Ы–І–Х–Т –Т–Ю 1900: –Э–Х –Ь–Ю–Ц–Х –Ф–Р –°–Х –Э–Р–Ф–Х–Т–Р–Ь–Х –Э–Р –Ґ–£–Г–Р –Я–Ю–Ь–Ю–®, –Ф–Р –Э–Х –І–Х–Ъ–Р–Ь–Х –Я–Ю–Ь–Ю–® –Ю–Ф –С–£–У–Р–†–Ш–И–Р
–І–Є—В–∞—Ш
–Р–Ґ–Р–Э–Р–° –®–Ю–Я–Ю–Т –Ч–Р –Я–Ю–Ы–Ю–Ц–Х–Э–Ш–Х–Ґ–Ю –Т –Ь–Р–Ъ–Х–Ф–Ю–Э–Ш–ѓ
–І–Є—В–∞—Ш


–Ф–∞—А–µ–љ–Є–µ
 
–С–Ы–Р–У–Ю–Ф–Р–†–Э–Ю–°–Ґ!

–Э–∞—И–Є—В–µ —А–µ–і–Њ–≤–љ–Є —З–Є—В–∞—В–µ–ї–Є –Р–љ–≥–µ–ї –°–њ–∞—Б–Њ–≤, –Р–љ–≥–µ–ї –®–∞–њ–Ї–Њ–≤ –Є –Р–љ–≥–µ–ї –Р–љ–і—А–µ–µ–≤, –ґ–Є–≤–µ–µ—Й–Є –≤ –°—К–µ–і–Є–љ–µ–љ–Є—В–µ –∞–Љ–µ—А–Є–Ї–∞–љ—Б–Ї–Є —Й–∞—В–Є, –љ–∞–њ—А–∞–≤–Є—Е–∞ –і–∞—А–µ–љ–Є—П –љ–∞ –≤–µ—Б—В–љ–Є–Ї–∞ –Њ—В –њ–Њ 50 –∞–Љ–µ—А–Є–Ї–∞–љ—Б–Ї–Є –і–Њ–ї–∞—А–∞.
–†–µ–і–∞–Ї—Ж–Є—П—В–∞ –љ–∞ –≤–µ—Б—В–љ–Є–Ї–∞ –±–ї–∞–≥–Њ–і–∞—А–Є –љ–∞ —Б–њ–Њ–Љ–Њ—Й–µ—Б—В–≤–Њ–≤–∞—В–µ–ї–Є—В–µ –Ј–∞ –њ–∞—В—А–Є–Њ—В–Є—З–љ–Є—П –ґ–µ—Б—В –Є –Є–Љ –њ–Њ–ґ–µ–ї–∞–≤–∞ –Ј–і—А–∞–≤–µ, —Й–∞—Б—В–Є–µ –Є –і—К–ї–≥–Њ–ї–µ—В–Є–µ –љ–∞ —В—П—Е –Є –љ–∞ —Б–µ–Љ–µ–є—Б—В–≤–∞—В–∞ –Є–Љ.

–Ь–∞–Ї–µ–і–Њ–љ–Є—Ш–∞ –њ–µ–µ
 
–Р –С–†–Х –Ь–Р–Ъ–Х–Ф–Ю–Э–І–Х
–Р –±—А–µ –Ь–∞–Ї–µ–і–Њ–љ—З–µ
–Ї–∞–і–µ —Б–µ —Б–њ—А–µ–Љ–∞—И?
–С–Њ—А–±–∞ —В–µ —З–µ–Ї–∞,
–±–Њ—А–±–∞ –Ј–∞ —Б–ї–Њ–±–Њ–і–∞!
–Ј–∞ –Ь–∞–Ї–µ–і–Њ–љ–Є—Ш–∞,
–Ј–∞ –Ь–∞–Ї–µ–і–Њ–љ–Є—Ш–∞
–Ј–µ–Љ—Ш–∞ –њ–Њ—А–Њ–±–µ–љ–∞!
–Ь–Њ–Љ–Є –љ–∞–Ї–Є—В–µ–љ–Є,
–Љ–Њ–Љ—Ж–Є –љ–∞—А–µ–і–µ–љ–Є
–≤–Њ –±–Њ—А–±–∞ –≤–ї–∞a–∞–∞—В,
–≤ –±–Њ—А–±–∞ –Ј–∞ —Б–ї–Њ–±–Њ–і–∞.
–Э–µ–Ї–∞ —А–∞–Ј–±–µ—А–∞—В
–Ї—А–≤–∞–≤–Є —Д–∞—И–Є—Б—В–Є
–Љ–∞–Ї–µ–і–Њ–љ—Б–Ї–Њ –Є–Љ–µ
–љ–µ–Љ–∞ –і–∞ –Ј–∞a–Є–љ–µ!

–Ґ–£–Г–Ш–Э–Ю –И–Р–С–Р–Э–Ю
–§–Њ–ї–Ї —Е–Є—В 1993 –≥. –Ґ–µ–Ї—Б—В: –Ь–∞—В–µ –У—А—Г—Ш–Њ–≤—Б–Ї–Є
–Я–µ–µ: –У—А—Г–њ–∞ вАЬ–Ь–µ—А–∞–Ї–ї–Є–ЄвАЬ


–°–µ—В–∞ –Љ–Њ—Ш–∞ –Љ–ї–∞–і–Њ—Б—В –±—А–≥—Г –Љ–Є –Љ–Є–љ–∞
–≤–Њ –і–∞–ї–µ—З–Є–љ–∞
–∞–Љ–∞ —Б–∞–Љ–Њ –≤–Њ —Б—А—Ж–µ –≤–µ—А–љ–Њ —Ш–∞ –љ–Њ—Б–∞–Љ
–Љ–Њ—Ш–∞—В–∞ —Щ—Г–±–µ–љ–∞.

–Р—Ш–і–µ —Б–µ–≥–∞ –Љ–Њ—Ш–∞ –Љ–∞—З–љ–∞ –і—Г—И–Њ
—А–∞–Ј–≤–µ—Б–µ–ї–Є —Б–µ
–і–µ–Ї–∞ —Б–µ–≥–∞ –њ—А–≤ –њ–∞—В –Є—Б–Ї—А–µ–љ–Њ —Щ—Г–±–∞–Љ
–і–∞ –љ–µ –Є–Ј–ї—Г–і–∞–Љ.

–†–µ—Д—А–µ–љ:
–Ґ—Г—У–Є–љ–Њ —Ш–∞–±–∞–љ–Њ
–®—В–Њ –Љ–Є –љ–∞–њ—А–∞–≤–Є
–Њ–і –Љ–Њ—Ш—В–Њ –њ—А–≤–Њ –≤–µ—А–љ–Њ –ї–Є–±–µ
—В–Є –Љ–µ —А–∞–Ј–і–µ–ї–Є.

–°–∞–Љ–Њ —В–∞–∞ –Ј–љ–∞–µ –Ї–Њ–ї–Ї—Г —Ш–∞ —Щ—Г–±–∞–Љ
–±–µ–Ј –љ–µ–∞ –љ–µ–Љ–Њ–ґ–∞–Љ
—Б–∞–Љ–Њ –Ї–Њ–ї–Ї—Г –љ–Њ—Ь–Є –±–µ—Б–Њ–љ–Є –Љ–Є–љ–∞–≤
—В–Њ–∞ —Ш–∞—Б –≥–Њ –Ј–љ–∞–Љ

–Р—Ш–і–µ —Б–µ–≥–∞ –Љ–Њ—Ш–∞ –Љ–∞—З–љ–∞ –і—Г—И–Њ
—А–∞–Ј–≤–µ—Б–µ–ї–Є —Б–µ
–і–µ–Ї–∞ —Б–µ–≥–∞ –њ—А–≤ –њ–∞—В –Є—Б–Ї—А–µ–љ–Њ —Щ—Г–±–∞–Љ
–і–∞ –љ–µ –Є–Ј–ї—Г–і–∞–Љ.

–†–µ—Д—А–µ–љ: ................


–Ю–Ь–Ю вАЩ–Ш–ї–Є–љ–і–µ–љвАЩ - –Я–Ш–†–Ш–Э

Macedonian Human Rights Movement International

European Free Alliance

TJ-Hosting
–Э–∞—З–∞–ї–љ–∞ вАҐ –Ч–∞ –љ–∞—Б вАҐ –Р—А—Е–Є–≤ вАҐ –Ч–∞ –≤—А–Ј–∞–Ї–∞ вАҐ –Ы–Є–љ–Ї–Њ–≤–µ
¬© 2007-2019 –Э–∞—А–Њ–і–љ–∞ –Т–Њ–ї—Ш–∞ - –Т—Б–Є—З–Ї–Є –њ—А–∞–≤–∞ –Ј–∞–њ–∞–Ј–µ–љ–Є.
This website is hosted and under development by: TJ-Hosting