Infinite Menus, Copyright 2006, OpenCube Inc. All Rights Reserved.
 он корените на македонската национална мисла

«ј ћј ≈ƒќЌ÷ »“≈ –јЅќ“»

 рсте ѕетков ћисирков

“иЉе два меГународни актои ни обекТаваат постепено рашируаЉнТе на реформите во ћакедони-Ља, и со тоа даат ни прао да се обракТаме до двете реформаторцки држаи со меморандуми и по друзи патишча, за да им покажиме на нашите религиознонационални и економцки нужди, како и на тоа, шчо праит “урциЉа, за да се исполнат тиЉа наши нужди.
«нам многу арну, оти мнозина со ирониЉа ке се однесат кон моЉите надежи за европеЉцки реформи. Ќо на тиЉа ирониЉи ево со шчо Љас ке одгоорам: не Љет истина кажуаЉнТето, да не ке излезит нишчо от усилиЉата на –усиЉа и јвстро”унгариЉа да се уредат работите во ћакедониЉа. ѕроектите за реформи и усилиЉата да се воведат тиЉа не сет, како мислТат мнозина, само игра да ломинит време и да останит се, каoко шчо си било. ѕроектите за реформи на –усиЉа и јвстро-”нгариЉа сет мегународни. актои, неисполнуаЉнТето на коЉи от “урциЉа Љет насмешка и оскрбуаЉнТе за реформаторцките држаи и им даат полно прао за репресалиЉи против нарушаачот на меГународното прао. ƒа било така лесно и безнакажано престапуаЉнТето на меГународното прао, до сега држаите, денеска ке приимаа на себе разни задолжеЉнТа и утре ке се откажуаа од ниф. Ќо не било така. –еформите рускоавстриЉцки, Љедно сет меГународен акт, ке даат прао секога на македонците да настоЉаваат пред √олемити —или да се ислолнат во полност. Ќека не мислТат, оти они можат да бидат закопани, како шчо Љет закопан берлинцкиЉот трактат со негоиЉот 23 член за ћакедониЉа. ЅерлинцкиЉот догоор вистина Љет закопан, но не од ≈вропа, а од ЅугариЉа, коЉа изврши соединуаЉнТето со »сточна –умелиЉа со насилствен преврат - без согласиЉе на држаите, шчо потписаа берлинцкиЉот трактат; а со нарушааЉнТето на Љеден параграф се нарушаат и сет трактат. —егашните рускоавстриЉцки реформи силно се разликуваат од берлинцкиЉот трактат со тоа, шчо сет они само меГународен акт заклТучен меГу три држаи. ќсим ниф важен фактор се Љавуаме само ниЉе македонците. ¬олЉата на двете соЉузни држаи: –усиЉа и јвстро-”нгариЉа можит да сретит протиодеЉство само от “урциЉа и од нас, но наЉ поеке од нас, зашчо со реформите се бараат, не од нас, а от “урциЉа задолжеЉнТа и ако ниЉе со нашите работи покажиме, оти тиЉа задолжениЉа, шчо се бараат от “урциЉа, не не удовлетворуат, то ниЉе само ке поможиме на “урциЉа, нишчо да не воведит од реформите, шчо се бараат од неЉа. “урциЉа ке велит, оти она се, шчо можит да напраит, ке напраит и напраила, а поеке не можела да напраит за тоа, шчо комитетите не даат на населеЉнТето да се успокоит, а во Љедна страна, каде Љет се на воено положеЉнТе, сите добри намереЉнТа на праителството се рушат от сопротивуаЉнТето на немирното населеЉнТе; а ако военото положеЉнТе се продолжит поеке од Љедна година, реформите ке се состарат по наша вина и ке се заколат. “аква Љедна служба ниЉе сослужифме на “урциа по обЉавуаЉнТето на февруарцките реформи. »сто така, ако не сакаме никакви реформи, можиме да и послужиме и за однапред. » после, како и до сега, пак ке фрлиме вината на √олемите —или, коЉи секоЉ пат излегуваат криви за нашите грешки.
—обитЉата, шчо се развиЉа до сега ни покажаа Љасно колко ниЉе сами можиме да си напакостиме, мислеЉки, оти постапуаме праилно.
«а да се предупредат жртвите од Љедно секадешно востааЉнТе, се изработи февруарцкиЉот руско-австриЉцки проект за реформи, вистина не совршен, но со огоорка, оти тоЉ ке бидит постепено раширен. ѕоминаа месец, 2, 5, 7 и нишчо од него не излезе. —е прашат: зашчо?  е одгоорат нашите: зашчо “урциЉа и ≈вропа не сакаат серЉозно реформи. Ќо не Љет така. “урциЉа, можит и не сакат реформи, но сакаат тиЉе, шчо го изработиЉа проектот. —е прашаше само: кому приликите ке дозволТат да надделит? ј во тиЉе прилики наЉ важен фактор бефме ниЉе. ƒа се склонефме пред волЉата на ≈вропа и четите, или да се предадеа, или да се оттргнеа во ЅугариЉа, или барем да се напраиЉа некои прегоори со реформаторцките држаи, во коЉи просто можеше да се речит, оти четите, или ке се оттргнат, или ке се предадат, но нека не мачат турците мирното населеЉнТе, за тоа, шчо, можит, некаде се имаат пушки, то ке настапеше во ћакедониЉа мирно време, кога ке се бараше от “урциЉа да се воведат во полност реформите и да се оттеглат воЉските од ћакедониЉа. Ќо шчо напраи комитетот? “оЉ реши 4 1/2 месеци да чекат резултатите од воведуаЉнТето на реформите и после обЉави со Дчиста совестФ востааЉнТето. ¬о време на обЉавуаЉнТето на востааЉнТето, комитетот можеше да речит, оти тоЉ не бркал на држаите да воведат реформите. Ќо тоа не Љет токму. ¬истина четите избегуаа стражеЉнТата, но тоа ушче не значит да не бркаа да се воведат реформите. “иЉе избегуаа, но турците бараа стражеЉнТа и успеа поеке од комитето.  омитетот кажуаше да немат чети, немат протиодеЉство на реформите од негоа страна, а пак турците кажуваа да има чети, населеЉнТето да имат оражЉе и се готвит за востааЉнТе, воЉската имат постоЉани столкнуаЉнТа со четите, четите убиваат мирните жители, шчо не и слушаат и сет верни слуги на ѕадишаот. јко земиме ноините од времето на публикуаЉнТето на февруарцките реформи до и после обЉауаЉнТето на востааЉнТето во Ѕитолцко на 20 Љули и прегледаме во ниф телеграмите од —тамбул, то ке видиме, оти ѕортата постоЉано предстауат на рускиЉот и австроунгарцкиЉот амбасадери списоци од стражеЉнТа на турцкиЉот аскер со четите, списоци од наЉдено при обиските оражЉе у населеЉнТето, описоци од убиЉства, совршени од четите над мирното населеЉнТе. » наЉпосле списоци од воведени рефооми.
Ўчо сакаше да речит “урциЉа со тиЉе списоци, Љет многу Љасну: ДЉас сакам да воведам реформите во ћакедониЉа, но наместо реформи сега за сега ке воведам аскер и маки, зашчо страната се готвит за револТуциЉа, подготвуана от престапното работеЉнТе на комитетите, коЉи шчо состауат како држаа во држаа: ке ми позволите, прво, да усмирам страната и да воведам мир, а после ке се воведат нужните реформиФ. —о друзи зборои: комитетот ми даат возможност за Љедна година да се извинуам за неисполнуаЉнТето на реформите, а после не ке и воведам, зашчо они ке остарат. £а. каква услуга ниЉе напраифме на “урциЉа, со нашето недоверуаЉнТе ком австро-рускиЉот проект од реформи. —акаме ли ушче Љеднаш да не послужиме на “урциЉа, и пак да не напраиме криви друзите за нашите грешки? £ас мислТам, оти нишчо друго не ни остаат да напраиме осим да се однесеме со полно доверЉе ком реформаторцките усилЉа на двете заинтересуани —или, и сo тоа да иангажираме, час по скоро да се воведат обeкТаните реформи.
—о тиЉе неколку зборои Љас сакаф да поЉаснам содржаЉнТето на предложената на македонцките читачи книга за наЉважните за нас прашаЉнТа.  ако последуач на идеЉата за полно отделТаЉнТе на нашите интереси од интересите на Ѕалканцките народи и за самостоЉно културно-национално развиЉаЉнТе, Љас и Ље написаф на централното македонцко наречЉе, коЉе за мене от сега на тамо имат да бидит литературен македонцки Љазик. Ќерамностите, шчо ке се окажат во Љазикот на моЉата книга, сет сосим природни и ке можеа да се отстранат само при Љедно по глабоко знаЉаЉнТе на централното македонцко наречЉе, со шчо не можам да се пофалТам. Ќо и при тоа се надеЉам, оти за македонците таков Љазик ке бидит по приЉатен и по звучен, од Љазико на нашите суседи, со коЉи ниЉе сега за сега се дигаме на големо.

Ўчо напраифме и шчо требит да праиме за однапред?
ƒолгоприготвуаното и многоочекуаното востааЉнТе напоследок излезе на Љава. Ќашите земЉаци си покажаа сета Љунашчина и готовност да се пожртвуат за интересите на своЉата таткоина. Ѕорбата беше и Љет отчаЉана. —иЉот европеЉцки свет обрна своите возгледи на неЉа. Ќовините се преполниЉа со известЉа от театрото на возстааЉнТето. –едом со известЉата за борбата мегТу четите и турците, во ноините се печатаат и известЉа за турцките зверства над мирни жители.

≈вропеЉците се потресоа и ужасиЉа от тиЉа известЉа и зафатиЉа да окажуат нужното влиЉаЉнТе на своите праителства за да се пресечит колеЉнТето на мирното населеЉнТе и да се помогнит на нестрекТното македонцко жителство. ¬о Ѕирмингем ¬орстерцкиЉо владика напраи во црквата молебен за спасеЉнТето на македонцките рисЉани.  ентербериЉцкиЉо архиЉепископ се обрна кон англиЉцкиЉо министерпрезидент ЅалТфур со молба од името на англиканцката црква, да се поможит на македонците. ≈вропеЉцкото обшчество зафаЉкТат да наредуат помоки за македонцките страдалТци. Ќа патуаЉнТето на √ерманцкиЉо император се придаат политично значеЉнТе, мегТу другото и за македонцките работи. “урциЉа, како шчо се видит, како да се наЉде на тесно, и предложи на ЅугариЉа да се доЉдит мегТу ниф до Љедно согласуаЉнТе за македонцкото прашаЉнТе. –азни праителства праат офицЉални декларацЉи по нашите работи. ќт —тамбул телеграфируат во разни европеЉцки ноини (Standard), оти англиЉцката и френцката стредиземни флоти добили повелТа, да се наогТаат блиско до македонцките води. ѕак от тамо телеграфируат, оти воЉната мегТу Ѕугарцко и “урцко Љет неизбежна. ќт —офиЉа телгерафируат, оти тамошниЉо военен министер зел од офицери на разни европеЉцки и американцки држаи предложеЉнТе да се зачислТат они во бугарцката армиЉа.
Ўчо покажуваат сите овие фактои? ƒали покажуваат, оти движеЉнТето достигна своЉта целТа? ƒали можат раководците на движеЉнТето да се пофалТат со успеф? ƒали принесените жртви за ослободуаЉнТе не сет напразно?
ћожит да бидит, некоЉ, а можит и мнозина измегТу нас, кЉе речат, оти ушче Љет рано да се судит за резултатот на возстааЉнТето. √лавната работа на комитето и четите Љет напред. ƒо сега можит не Љет исполнена, ни полоината, ни четвртината от сет план, изработен од комитето и главниЉо му шчаб.
ƒа. —екоаш, по секоЉе прашаЉнТе Љет имало разни возгледи. “ака ке бидит и во дадениЉо случаЉ.
£ас од моЉа страна ке си позволТам, со чистосрдечно прискрбиЉе да видам во сегашното движеЉнТе полно фиЉаско. —ите тиЉа дополнуаЉнТа, коЉи шчо ке се придаат до понапредниЉо руско-австриЉцки проект од реформи, не само не чинат 100,000 обездомени души, 3-5,000 чоечки жртви и полно обескуражуаЉнТе на жителството во ћакедониЉа, ами не чинеа и 100 чоечки жртви. “иЉа приложеЉнТа ке се добиЉеа и без капка крв.
ѕо резултатите, кои шчо ке се добиЉат од сегашното востааЉнТе, последното ке можит да се наречит Љедно од наЉголемите, ако не и наЉголема нестрекЉа за нашиЉо народ.
Ќе Љет рано да се предвидат разултатите и краЉо на нашето востааЉнТе. “иЉа можеа да се предвидат ушче пред зафатоко негов.
”шче во време на февруарцкото руско официално известуаЉнТе беше Љасно, оти ≈вропа никоЉ пат не ке удовлетворит во полна степен бараЉнТата на комитето. «а да се исполнат нашите сакаЉнТа требуаше да се воЉуват со “урциЉа; само после надделТуаЉнТе ке можеше да се натерат “урцко да исполнит нашите сакаЉнТа. ј се надделТуат “урцко не од нас и не од Ѕугарцко, ами или од √олема —ила, или от нас и Ѕугарцко, —рбцко и ÷рна √ора заедно, при неутралноста на друзите држаи. ј ни Љедното, ни другото тогаЉ за тогаЉ не беше мислиадо.  омитетот тоа требаше да знаит и мислТам го знаеше. Ќо негоите раководци мислеа друго: они во биднината, како и во сегашното, видеа само тоа, шчо им Љет приЉатно да видат. ќни велеа: ДниЉе не сакаме, ни Љедна држаа да воЉуаат за нас: они можат просто да отпраат своите флоти во —олун и да принудат “урцко да ни даит реформи. ЌиЉе сакаме да напраат и со ћакедониЉа, шчо напраиЉа со  ритФ. Ќе Љеднаш сме спориле, оти имат разлика мегТу  рит и ћакедониЉа, оти имат држаи, коЉи сет заинтересуани во Statu quo-то и ке напраат се возможно да немат набркуаЉнТе во наша полза. “а и да имат набркуаЉнТе, имат ли се осноа да се мислит, оти тоа набркуаЉнТе ке бидит во наша имено полза, а не на наша пакост? —е покажуаше, оти сегашниЉо момент Љет наЉнеблагоприЉатен за востааЉнТе. Ќо нашите раководци замижеа пред вистината и востааЉнТето се зафати; се зафати славно, за да се довршит плачевно и пагубно. Ќе беф Љас сам, шчо гледаф на предвременоста на востаЉнТето. “ака гледаа и мнозина друзи. Ќо никоЉ не си креваше гласот против.  ритиката на држаЉнТето на комитето беше само во домашните крагои. Ќо она беше и безполезна па и опасна, не само за тиЉе, коЉи се критикуваа, ами наЉ после за тиЉе шчо критикуваат:  омитетот беше сесилен; он имаше во своите раци живото и смртта на сите грагТани и не приемаше никаква критика на своите постапоци. “иЉе, шчо не сет со него, сет против него и сет негои неприЉатели, коЉи требит да се истребат. ƒа критикуат работите на комитетот можеше само другТ комитет, коЉ шчо раополагаат со сила. ќрганизациЉа пак на контр-комитет беше и доцкна и безполезна. ћегТу комитетите тогаЉ ке се зафатеше погубна мегТуусобна борба.
» така борбата се зафати против требуаЉнТето на секоЉ благоразумЉе. ќна даде многу резултати, само не тиЉе, шчо се очекеуваа. ћегТу сите ЉавуаЉнТа, коЉи сопроводуат движеЉнТето, наЉ големо вниманиЉе заoслужаат руското Дѕраителствено —ообшчуаЉнТеФ от 11 —ептем. т.г. ѕосле него представуаЉнТата од рускиЉо и австро-унгарскиЉо посланици до ѕортата и во —офиЉа и писмото на англиЉскиЉо министр-президент ЅалТфур до  ентребериЉцкиЉо архиЉепископ.
Дѕраителственото —ообшчуаЉнТеФ заЉавуат, оти руското праителство, ке барат за ћакедониЉа тиЉа реформи, коЉи сет изработени во месец ‘евруари од «иновЉев и  аличе и оти тиЉе реформи сет само зафатокот и ке бидат развиЉени понака сообразно со нуждите на жителството. “оа место беше и во февруарцкото ѕраителствено сообшчуаЉнТе. Ќе покажуат ли оно, оти по широки реформи от тиЉе, шчо ни беа дадени ке можефме да добиеме и без револТуциЉа, а само со ловки мали народни движеЉнТа? јко Љет така, то сегашното востааЉнТе ни на Љедна Љота не измени положеЉнТето.
Ќо во ѕраителственото —ообшчуаЉне имат ушче Љедно много важно место: револТуционите комитети, по изражуанТето на руското праителство, сакаат да создадат ДЅугарска ћакедониЉаФ, а –усиЉа, за коЉа сет блиски и интересите на друзите рисЉанцки народности во ћакедониЉа, не можит да пожртвуат нивните интереси на бугарите.
–азбра ли во ЅугариЉа, шчо означуваат тиЉе зборои? –азбраа ли во ћакедониЉа? –азбрафме наЉ напoкон ниЉе?
–усиЉа отворено ни изкажуат, зашчо она не работит и не можит да работит инак. ƒа ли Љет праа –усиЉа во своите утврдуаЉнТа? ƒа ли можит она да постапит инак?
јко се постаифме во положеЉнТето на руското праителство, и ниЉе не ке можефме да постапиме инак . . ƒо 1878 год. сите, па и руското праителство, велеа, оти ћакедонците сет бугари. ѕосле ЅерлинцкиЉо догоор истапиЉа со своите претенциЉи на ћакедониЉа србите. —рбите во течеЉнТе на 25 години, особено последните 20 години успеа, ако не да напраат македонците срби, то барем да создадат во европеЉцкото обшчествено мнеЉнТе убедеЉнТе, оти во ћакедониЉа имат и срби. ѕраи ли сет они, или не, не Љет важно за дипломатите. јко селцкото населеЉнТе и сега си зборуат, како шчо си зборуало и по прегТе, и зборуат одред низ цела ћакедониЉа само на Љеден словенцки Љазик, - во градоите, редом со бугарцките машки и женцки гимназиЉи и основни сколиЉи, на секаде ке наЉме и србцки. £едни села имаат србцки, друзи бугарцки сколиЉи. ≈дни селТани со нивните учители и попои признаваат патриархЉата и сет под покроителството на србцки или грцки консули, а друзи признаваат бугарцкиЉо екзарх и слушаат бугарцкиЉо трговцки агент. —е тоа сет факти за дипломатиЉата, коЉа шчо имат да се броЉит со деЉствителноста, а не со теориЉата за народноста на македонците. ѕолитиката немат работа со науката. ѕа и да имат работа, зар Љет докажано, како два и два 4, оти сет македонците бугари? ƒо рускотурцката воЉна имаше само Љедна теориЉа за народноста ни. —ега сет две.  он ниф се прибауат и трекТа, оти македонците сет нешчо стредно мегТу србите и бугарите. ѕривржениците на таЉа теориЉа пак се подразделТуат: 1, на коЉи шчо кажуваат, оти тоа стредно Љет Љеднакво далеко и от србите и од бугарите; 2. оти оно Љет по блиско до србите; 3, отиЉет по блиско до бугарите; оти част Љет по блиска до србите, част - до бугарите. Ќе Љет важно за дипломатите, каде Љет истината. ¬ажен Љет факто, оти во ћакедонцкото прашаЉнТе сет заинтересуани етнографцки, редом со бугарите и грците, ушче и србите. ќсем тоа и политично —рбиЉа Љет не по малку заинтересуана во судбите на ћакедониЉа. ѕоследната за —рбиЉа имат по големо значеЉнТе, от колку за ЅугариЉа, оти ЅугариЉа можит да излезит на ≈геЉцкото море и преко  авала и ƒеде-јгач.
јко Љет така зар можеме да се чудиме на поведеЉнТето на руското праителство во македонското прашаЉнТе и на неговото заЉавуаЉнТе, оти –усиЉа не ке помагат на комитето да се создадит ДЅугарцка ћакедониЉаФ?
ЌекоЉ од нас, можит наивно ке забележит: Д омитетот не сакат да напраит ћакедониЉа бугарцка; тоЉ сакат праина за сите македонци без разлика на вера и народностФ.
 ако можит комитетот да докажит, оти он работит во таква смислТа? —о Љедни зборои не се докажуат. ѕоведеЉнТето на самиЉо комитет зборуат против негоите утврдуаЉнТа.
«а да се дигнит револТуциЉа во полза на сите народности во ћакедониЉа, требит комитетот да бидит образуан от предстаители на сите македонцки народности. »нак коЉ му Љет дал прао на комитетот да работит од името на сите македонци и во полза на сите ниф?  омитетот можеше да работит и од името и во полза на Љедна громадна част на македонци, т.е. од наЉ силната народност. Ќо требаше да имат цел ред докажуачки, оти работата на комитетот не Љет врзана со интересите на соседните држаи и народности, а протиоречит им и Љет во полза не само на господствуЉуките, но и на сите друзи националности.
Ќишчо подобно немат. ќрганизациЉата Љет тесно врзана со ЅугариЉа. Ўумот од организационото движеЉнТе отпрво се дигна во самата ЅугариЉа. “оа покажа, коЉ наЉ много Љет заинтересуан во ћакедонцкото движеЉнТе, за тоа пренесоа центрот негов во ћакедониЉа, и напраиЉа ушче Љеден цел ред фокуси, за да се покажит, оти брканицата Љет од натре и Љет самородно ЉавуаЉнТе. Ќо кого излажаа со тоЉа маневр? Ќе Љет ли Љасно, како бел ден, оти брканицата Љет тесно врзана со ЅугариЉа, со бугарцкото име и со бугарцките пари?
Не речите, оти народо Љет напраил наЉ големи пожртвуваЉнТа во полза на движенТето. “оа Љет така, но не требит да се забораат, оти организаторите на движеЉнТето во поекето случаи беа чиновници, екзархиЉцки. —е разбират само от себе, оти они со своЉето участиЉе во револТуциони работи идеа во разрез со интересите на екзархиЉата; но при се тоа, они беа бугарцки чиновници.
» така револТуциониЉо комитет беше чисто македонцка организациЉа по произлез и по состаот му, но тоа беше само работа на Љедна част од Љедна од македонцките нацЉоналности, врзана по име и ло црковно-сколиЉцките работи со бугарцкиЉо народ и држаа и нивните интереси. “оЉа комитет, во сашност македонцки, за надворешниЉо свет и за рисЉаните во ћакедониЉа не екзархисти, беше комитет бугарцки.
 омитето не можа да докажит ни на надворешниЉо свет, ни на самите македонци не екзархисти, оти он не Љет бугарцки.
–адев со своЉот ДMouvement MacedonЉenФ мислеше да убеди ≈вропа, оти движенТето Љет чисто македонцко, и немат нишчо обшчо со ЅугариЉа. »стото сакаа да докажат и ДѕравоФ и друзите македонцки и бугарцки ноини. Ќо достигнаа ли они целТата? - Ќе.
ѕокоЉниЉо ј. ј. –остковцки не Љеднаш кажуаше: ДЅугарите мислТат, оти само они имаат ум на светов, а сите друзи сет будали.  ого мислТат они да излажат со статиЉите во ДѕравоФ и друзите ноини, оти македонците сакаат ћакедониЉа за македонците? «наеме ниЉе многу арну, шчо сакаат ониФ! ј какво впечатлеЉне праеа на дипломатцкиЉо свет ноинарцките уверуаЉнТа на комитето и бугарите за македонцкото движеЉнТе? Ќе требит да се забораат и то, како се изражуваа во европеЉцките ноини за стражеЉнТата на четите со турците: четите се викаа банди и то бугарцки а не македонцки. «а убитите четници не кажуваа: Дубити сет толку души македонци, ами толку души бугариФ.
—е прашат кого убедиЉа: ДMouvement MacedonЉenФ, ДѕравоФ, ДјвтономиЉаФ и др. во тоа, оти ратуваат за слободиЉа македонците, а не тиЉе, шчо се викаат ДбугариФ и сет от ћакедониЉа и ЅугариЉа? - Ќикого.
ћожит да бидит, комитето успе во самата ћакедониЉа да се чинит обшче македонцки, само не доби признааЉнТе од надвор, во ≈вропа? - ќдваЉ ли.
–еволТуциЉата требит да бидит работа на сите македонци, или на болшинството од ниф, за да можит да се наречит обшча. ¬о самиЉо комитет требит да бидат застапени сите, или неколко народности. »нтелегенциЉата на тиЉе народности требит да си подадит Љедна другиму рака и секоа од ниф да земит да популТаризират идеЉата во своЉо народ. ј шчо видиме во деЉствителност? Ќе само интелегенциЉата на сите народности, не и на болшинството од ниф, ами па и интелегенциЉата на наЉ силната македонцка народност - словените, не сета беше застапена во комитето: србоманствуЉукТата и гркоманствуЉукТата македонцка словенцка интелигенциЉа беше на страна от комитетот па и враждебна. «начит комитетот во патриархиските села и градои, и части од села и градои, беше не канет гост. ѕатриархистите словени можеа и да му сочувствуат, но за тоа шчо нивната интелегенциЉа беше против комитетот, то немат сомнуаЉнТе, оти и самите селТани тро му сочувствуваа, но тоа сочувство беше побркано со неувереност и со оомнеЉнТе во обешчаЉнТата на комитето.  он тоа неопределено чувство се присоЉедини и страф. —елТаните се наЉдоа мегТу два огнои: воЉската и комитетцките чети.
 ога едно движеЉнТе, во едни места се распространуало со убедеЉнТе, а во друзи со сила, можит ли да се наречит обшчо?
ЌиЉе можеме да го велиме како сакаме, но во деЉствителност оно беше само частично. ќно беше и Љет работа на екзархистите, коЉи се величаат ДбугариФ, а следователно, тоа Љет бугарцки маневр, да се решит македонцкото прашаЉнТе само во бугарцка полза; то Љет да се ооздаит Љедна ДЅугарцка ћакедониЉаФ.
ћожит да не Љет ушче Љасно, оти, ако се удовлетворат сакаЉнТата на комитето, ћакедониЉа и на вистина кТе се чинит бугарцка? Не се постарам да покажам по Љасно, како реформите можат да побугарат ћакедониЉа.
—е питат: коЉ Љазик ке бидит официЉален? - ќдговараат - Љазикот на ДболшинствотоФ. - Ќа коЉе болшинство? - “огаЉ ке се видит.
Ќе се запитуваат по тамо: како ке узнаЉат, коЉе Љет болшинството. ƒа си предстаиме ниЉе сега, оти Ља каде ћитровден идит мегТународен отред и окупират страната. ќд мегТу другото, ке требит да решит и прашаЉнТето за официЉалниЉо Љазик, а пак да остаиме официЉалниЉо, прашаЉнТето за Љазико во сколиЉите.
«а некоЉи тоа прашаЉнТе Љет многу лесно: нека се признаЉат неколку официални Љазици т. е. и турцки, и бугарцки, и србцки, и грцки, и влашки, и албанцки, според населеЉнТето на областа. «боруваат при тоа: како шчо беше во »сточна –умелиЉа (ёжна ЅугариЉа) а тамо ке се видит, каде имат грци, каде - срби, бугари, турци, власи и арнаути. ЌекоЉи ушче прибавуат: и за »сточна –умелиЉа кажуваа, оти имало грци во неЉа, но после ослободуаЉнТето се покажа колку грци имат тамо. —о друзи зобори даЉте виЉе властта во раците на македонците, тоа требит да се разбират, на тиЉе од ниф, шчо се викаат бугари, да од неколку години после виЉе ке видите, оти и во ћакедониЉа од друзите народности ке останит тоа, шчо остана од грците во »сточна –умелиЉа, по ослободуаЉнТето на последната. —о друзи зборои цела ћакедониЉа ке станит бугарцка.
ќт тука не Љет ли Љасно, оти ЅугариЉа и комитето сакаат да создадат ДЅугарцка ћакедониЉаФ во вреда на друзите рисЉанцки македонцки народности?
јма зашчо бугарцка, зашчо не србцка?  е станит бугарцка, зашчо и Љет таква; да имаше во неЉа поеке срби, ке станеше цела србцка и бугарцкиЉо елемент ке ослабнеше. —е тоа Љет Љасно и опраедливо од бугарцко гледиште. Ќо нека не се забораат, да имат и друго, и при тоа многу друзи гледишча на македонцкото прашаЉнТе, како: србцкото, грцкото, влашкото, руското, словенцкото, австриЉцкото и на друзите западноевропеЉцки држаи. јко Љет така, то предполаганиЉо окупацЉонен отред на чиЉе гледишче ке требит да станит?
Ќема сомнуаЉнТе, да наЉ лесно он ке решит прашаЉнТето за Љазико во сколиЉа и местна упраа во тиЉе места ,каЉ шчо живеЉат патриархисти со грцки Љазик, арнаути мусулТмани и католици и турци мусулТмани. ѕо мачно ке можит да се решит прашаЉнТето во тиЉа места, каЉ шчо имат: 1, патриархисти арнаути, 2, патриархисти власи, 3, патриархисти словени, 4, словени мусулТмани и 5, екзархисти словени.
—акаЉки да напраат по големо значеЉнТето на словенцкиЉо Љазик во ћакедониЉа, словените, ке бараат од окупацЉониЉо отред, да се признаит за официален во местиЉнТата со словени мусулТмани - словенцкиЉо Љазик; а самите словени мусулТмани, по религиозни сообразуаЉнТа, можат да бараат турцкиЉо Љазик. ќкупационите власти кого по скоро да удовлетворат? јко постапат праилно без сообразуаЉнТе со религиозните требности, кТе напраат насилЉе.. »стото затруднеЉнТе и во ушче по силна форма ке се стретит при решеЉнТето прашаЉнТето, коЉ Љазик требит да се признаЉит за во сколиЉите и обшчественото управуаЉнТе во патриархиЉцките реЉони. ¬лашкото праителство ке барат за власите влашки Љазик, а патриархиЉата со видните прихожани, ке барат грцки. јко се не удовлетворит бараЉнТата на влашкото праителство, ке се постапит непраилно и непраедно; ако пак се удовлетворит бараЉнТето на влашкото праителство, против желаЉнТето на прихожаните, кТе се напраит насилЉе.
ѕатриархиЉата ке барат грцки Љазик и за праославните арнаути - тоските. —амите тоски немаат дозреЉано до национално самосозанаЉнТе, затоа патриархиЉата ке успеиат. Ќо друзите македонцки народности, заЉедно со друзите арнаути, ке позаидуат на усилеЉнТето на грцкиЉо Љазик на есап на друзите и ке организуат партиЉа против грцкиЉо Љазик. Ќемат сомнуаЉнТе, да тука не ке бидит така лесно окупационите власти да се ориентираат.
Ќо наЉ мачно Љет прашаЉнТето за официадниЉо и сколиЉцкиЉо Љазик во словенцките части на ћакедониЉа. “ука сет: Љедни патриархисти, друзи екзархисти по вероисповедуаЉнТе, ако се не гоорит за католиците и мусулТманите. ѕатриЉархистите се признаваат от турците за √рци - Дурум-милетФ, а от србите и бугарите за срби и за бугари. ≈кзархистите, сами, и от турцките власти, се броЉат за бугари, србите пак и броЉат срби. » така патриархиЉата кТе сакат во поголемата част на ћакедониЉа со словенцко населеЉнТе да устаноит грцкиЉо Љазик за во сколиЉите и управлеЉнТето. ¬о своЉите пожеланТа патриархиЉата ке стретит отпор от србите и бугарите. Ќо последните, оспоруаЉкТи праото на грцкиЉо Љазик во словенцките краини, сами не ке можат да се разберат и да определТат, каде ке требит да бидит бугарцкиЉо и каде србцкиЉо Љазик.
ћислит ли комитетот, оти, ако он сакат да игнорират прашаЉнТето за Љазикот во разни делои на фантазираната, барем сега за сега, автономна ћакедониЉа, игнорираат истото прашаЉнТе и заинтересуаните балканцки народности, особено србите? ћислит ли он, оти србите му веруваат да, се работит на ДћакедониЉа за македонцитеФ ,ако се игнорират прашаЉнТето за Љазикот на македонцките словени, и да тоа прашаЉнТе лесно и праедно ке се решит со добиЉаЉнТето на автономни праа? јко мислит така много се лажит.
јко автономиЉата на ћакедониЉа се Љавит како резултат на сегашното востаЉанТе, то македонцкото прашаЉнТе ке се решит не во полза на македонците, а во полза на бугарите, зашчо комитетот, како шчо видофме по горе, работит под бугарцка фирма. “иЉе од македонците, шчо добиЉа образуаЉнТе во ЅугариЉа зедоа инициативата за ослободуаЉнТе и они до сега играа, можит да се речит, не само главната, ами и исклТучителТна ролТа. јко нивното работеЉнТе се увенчат со успеф, они, а со ниф заЉедно и бугарцките интереси, ке земат врф над чуздите интереси во ћакедониЉа. јко востааЉнТето восторжествуат, не Љет ли Љасно, оти за него кТе имат да се благодарит на бугарите и за тоа тамо, каде сега србите конкурираат со своЉите пари и своЉата пропаганда, со бугарцките пари и пропаганда, ке изгубат секоЉе влиЉаЉнТе на своЉите клиенти? «ар не му мислТат србите, оти со успеот на востааЉнТето, ако се питат: на коЉ Љазик ке требит да зборуат судиЉата, да речиме, во “етоо? - автономното праителство, коЉе ке бидит од ДболТшинствотоФ, ке одгоорит - на бугарцкиЉо; истото ке одгоорат и местните жители, зашчо во нивните очи, бугарите, а не србите, излезоа герои. »сто така, во полза на бугарите, ке се решит и прашаЉнТето за Љазикот во градцките и селцки сколиЉи. ј пошчо во автономна ћакедониЉа ке немат место за пропагандите, то србите ке требит да остапат место на бугарите. Ќо ке се согласат ли на тоа србите? ќни, можит, и би се согласиле да Љет тетовцкиЉот гоор много близок со бугарцкиЉот литературен Љазик. Ќо они знаЉат, оти не Љет така. ќни знаЉат, оти во тоЉа гоор вистина се имаат особини обшчи со бугарцкиЉот Љазик, но исто така се имаат и особини обшчи со србцкиЉот Љазик, па и таквиЉа, шчо се немаат,ни во србцкиЉот, ни во бугарцкиЉот Љазици, а сет своЉствени само на македонските наречЉа. —е питат: ке дозволит ли, и можит ли да дозволит —рбиЉа во тетовцкиЉот гоор да се развиЉат на место македонцките и србцки - бугарцки особини, а заЉедно со Љазикот да се развиЉат во тетовцко на место македонцки и србцки - бугарцките интереси? »мат ли она прао да протестуат против бугаризуаЉнТето на тетовцко и да барат зашчита на своЉите интереси тамо против бугарцките посегуаЉнТа? »мат ли –усиЉа морално прао да зашчишчаат нарамно со бугарцките и србцките интереси?
ќт тука Љасно се видит да Љет прашаЉнТето за Љазико, особено за Љазико во областите со словенцко населеЉнТе, Љедно од наЉ важните при разрешуаЉнТето на македонцкото прашаЉнТе, ƒа имаше мегТу словените во ћакедониЉа национално и религиозно единство, и да имаше сознааЉнТе за ниф во жителството, до сега на полоина ке беше решено ћакедонцкото прашаЉнТе. ј до кога, Љедни македонци се кажуаат патриархисти, друзи екзархисти; едни бугари, друзи срби, треки грци и бараат покроителство у различни балканцки држаи, даваЉкТи им со тоа прао да се бркаат во македонцките работи, до тогаЉ не можит да се мислит за обшчо востааЉнТе; до тогаЉ ке бидит само частично: со бугарцки, србцки, или грцки, но никако не, со чисто македонцки характер.
“оа нешчо Љет Љасно за сите, само не за нас македонците и за раководците на сегашново востааЉнТе. “иЉе раководци праат сите усилиЉа да покажат мотивите и самото движеЉнТе, како шчо се сакат ним; ама работа Љет, оти не само ниЉе, ами и друзите имаат разум и очи да видат и разберат, како Љет истината.  омитето се срдит, зашчо консулите не осветуат работите, како шчо сет. Ќо ако се осветат тиЉе како шчо сет, то не ке се аресат на комитето.  омитето, со друзи зборои, барат европеЉцките праителства да гледаат на работите во ћакедониЉа со македонцки очи т.е. со очите на комитето; а да беше така работата, немаше зашчо европеЉцките праителства да имаат свои агенти во ћакедониЉа.
Ќо ако имафме ниЉе морално прао да бараме от престаителите на европеЉцките држаи во ћакедониЉа точно и беспристрасно да осветлТуат своите праителства и европеЉцкото обшчествено мнеЉнТе за работите во ћакедониЉа, то наш морален долг беше, да сме и ниЉе осветени во европеЉцките интереси во таткоината ни, особено во интересите на балканцките држаици.
ЌиЉе требаше да знаеме, оти против нашето востаЉнТе ке бидат: и  ара-¬лашко, и —рбиЉа, и √рциЉа.  ара-¬лашко не можит равнодушно да гледат на усилеЉнТето на ЅугариЉа со дааЉнТето на ћакедониЉа автономна управиЉа. Ќа автономиЉата се гледат, како на преодна степен кон соЉединуаЉнТе на ћакедониЉа со ЅугариЉа.  ара-¬лашко не можит да допушчит на неЉните граници создааЉнТето на Љедна голема ЅугариЉа, коЉа, можит, после ке барат од неЉа ƒобруджа! ѕо тиЉа политични сообразуаЉнТа, и да имат во ћакедониЉа чисто бугарцко и само бугарцко населеЉнТе, она не ке допушчат соЉединеЉнТето мегТу турцките и бугарцки бугари; она не можит да допушчит во своЉа пакост нарушеЉнТето на териториЉалната целост на “урциЉа. ј  ара-¬лашко Љет во соЉуз со троЉниот соЉуз, коЉ шчо ке покроителствуат  ара-¬лашките интереси на ЅалканцкиЉот полуостров.
»нтересите на √рциЉа во ћакедониЉа сет ушче по големи. » ако немат многу грци во ћакедониЉа, пак √рциЉа Љет не по малку заинтересуана во нашите работи од друзите балканцки држаици. —екоЉ држаа се мачит, ако не да праит нои завладуаЉнТа, политични, економцки и културни, то да сочуат тиЉе, што сет напраени од по напред. √рците со своЉата цариградска патриЉархиЉа имаат наложено грцкиЉо Љазик во сколиЉите и црквите на много македонцки краишча, каЉ шчо немат грци. ѕриродно Љет, да ке употребит √рциЉа сите дипломатични патишча, за да се задржит во ћакедониЉа на тиЉа позициЉи, каЉ шчо се наогТат от средните векои, особено от времето на турцкото завладуаЉнТе на ћакедониЉа, а грцките интереси во ћакедониЉа се бранат, не од Љедна √рциЉа, а и од големите сили, шчо не сакаат да се усилит словенцкиЉот елемент.
Ќо наЉ много Љет заинтересуана во македонцките работи —рбиЉа. ќна предЉавуат етнографцки и историЉцки петензиЉи на ћакедониЉа. Ќо осим ниф, имат и политични причини, коЉи никоЉ пат не ке дадат на —рбиЉа да допушчит, да се решит македонцкото прашаЉнТе во полза на Љедна од балканцките држаи, особено во полза на ЅугариЉа. јвтономна ћакедониЉа, како пат, по коЉ шчо ке се доЉдит до соЉединуаЉнТето на ћакедониЉа со ЅугариЉа, —рбиЉа никоЉ пат не ке допушчит. ”големуаЉнТето на ЅугариЉа от присоЉединуаЉнТето на ћакедониЉа не можит да бидит допушчено от —рбиЉа не само за то, шчо со тоа ке се нарушит рамновесЉето на ЅалканцкиЉо полуостров, а наЉ много за то, шчо по негоото извршуаЉнТе —рбиЉа ке се наЉдит мегТу две по силни од неЉа држаи: јвстро-”нгариЉа и ЅугариЉа; она ке бидит од ниф политично и економцки задушена, и ке требит да се подчинит, или на Љедната, или на другата. «начит, државните интереси на —рбиЉа никоЉ пат не ке допушчат да се образуат бугарцка ћакедониЉа. Ќемат сомнуаЉнТе, оти србцките интереси, како и интересите на  ара-¬лашко и √рциЉа, си имаат своЉ покроителТ.
«начит, малите балканцки држаи, и ако на вид и да не играат ролТа во решеЉнТето на македонцкото прашаЉнТе, коЉе како да Љет само во раците на големите држаи, во деЉствителност имаат наЉ голем значаЉ.
√олемите држаи заЉавуат, оти они немаат непосредствени интереси во ћакедониЉа, а работат само во име на праедноста. Ќо таЉа праедност, како шчо рекофме, се разбират инак од грци, срби, власи, бугари, то и големите држаи, покроителТки на малите, се Љауваат предстаителТки на своЉеобразни праедности. ќт тука и не можит да се очекуат обшчо работеЉнТе во македонцкото прашаЉнТе. «адружна работа Љет возможна само во наЉмали реформи.
јко Љет така, то на кого се надеЉафме со востааЉнТето? Ќа на –усиЉа ли? Ќо –усиЉа неколку пати официЉално си изми раците пред крвопролиаЉнТето. ЌиЉе, на место да се лТутиме на руските предстаители: ј. «иновЉев, ј. ј –остковцки и ћашков, по арно ке напраифме, да се позамислиме за руската политика на Ѕалканцки полуостров. –усиЉа Љет словенцка и праославна држаа. ќна ослободи —рбиЉа и ЅугариЉа; она поможа на  ара-¬лашко, √рциЉа и ÷рна √ора да се ослободат. ќна секога Љет покроителствуала праославиЉето и словенството. јко Љет така, то, шчо можит да напраит за нас –усиЉа, кога во ћакедонцките работи сет забркани неколку словенцки и праославни народи? ћожит ли она за атар на ЅугариЉа да оскрбит друзите балканцки самостоЉни праославни држаи, чиЉа самостоЉност Љет извоЉуана со руска крв и руски пари, и да напраит тиЉе држаи, да се одвртат од неЉа кон друзите западноевропеЉцки држаи, и да се чинат во нивните раци орадиЉа, напраени против –усиЉа? ћожит ли –усиЉа со своЉата политика да оттолкнит от себе балканцките праославни држаи? » шчо добиЉат она за таЉа загуба? Ѕлагодарноста на ЅугариЉа, можит! Ќо бугарцката благодарност Љет само ден до пладне, а после бугарите ке речат, оти тоа го напраи –усиЉа со своЉи планои да завладит Ѕалканцки полуостров, спасеЉнТето на коЉ ке се наогТат во јнглиЉа, и за тоа бугарите, на место да се во соЉуз со Двеликата освободителкаФ, ке се фрлТат во скутоите, или на јнглиЉа, или на друзите неприЉатели на –усиЉа и словенството. «начит, при современата поставвка на македонцкото прашаЉнТе, ниЉе очекуафме за наш атар –усиЉа со своЉи неомислени постапоци, да се откажит од неЉните интереси на далекиЉот исток, и заЉедно со тоа да потрпит поразиЉа на блискиЉот исток. јрно ама не било така, како шчо мислефме ниЉе.
» така неуспехо на востааЉнТето Љет Љасен, како бел ден. “о от самиЉо зафаток Љет постаено на лоша осноа: не Љет обшче македонцко, но Љет частично, и имат бугарцка боЉа. ¬о него имаат раководна ролТа само македонцките словени, шчо се викаат бугари. »нтелегенциЉата, не само на друзите македонцки народности, ами и на самите македонцки словени, беше непричастна во управлеЉнТето на комитето.  омитето, како таЉна организациЉа, се боЉеше да пушчи каЉ себе равноправни членои од друзи народности, от словени србоманни и гркоманни, или пак и само со србцко и грцко образуаЉнТе, от страф негоите таЉни да не станат достоЉаЉнТе на балканцките држаици. ќрганизациЉата беше и Љет завиЉена во таЉна, така да долните неЉни членои сет слепи орадиЉа за исполнуаЉнТе само на работи, диктуани од горни сообразуаЉнТа и интереси. “иЉа сообразуаЉнТа сет само достоЉаЉнТе на неколцина, туку речи, самозванци, или случаЉно испливели на поврхнината македонци. “иЉе лугТе сет вршителите на судбините на ћакедониЉа. Ќивната деЉателност не подлежит на критика. јко се осмелит некоЉ да критикуат деЉателноста на таквиЉа лица. се решаат да погинит од организациЉата. » таква организациЉа се кажуат идеална! –азбирам, оти не сите членои можат да знаЉат сите работи. Ќо, ако и имат ограничеЉнТа, то ограничениЉата требит да бидат разумни. ¬о организациЉата требит да бидат сосредоточени наЉдобрите интелегентни сили во ћакедониЉа. “ребит да имат лугТе, коЉи шчо можат по широко да погледат на прашаЉнТето и да измерат безпристрастно и без увлечеЉнТа резултатите на секоЉ Љеден рачкор на комитетцките работи.
»мат ли нешчо подобно во организациЉата?  оЉи сет во ЅугариЉа главните предстаители на организациЉата? - “атарчев и ћатов.
ћожит да бидит, оти и ЉедниЉо и другиЉо сет лугТе со висок патриотизм и знаЉанТе на положеЉнТето во ћакедониЉа. Ќо тиЉе сет приврженци на краЉни мери, без да гледаат на политичното положеЉнТе. ѕосле, како се видит, они мислТат за единствено праилна гледна точка на прашаЉнТето за народноста на македонцките словени - бугарцката; а можит, си мислТат оти прашаЉнТето за народноста на македонците Љет второстепено и ке се разЉаснит лесно со ослободуаЉнТето на ћакедониЉа. Ќо они требит да гледаат во биднината деЉствителноста, а не то, шчо им се аресуат.
» сите друзи раководци, како –адев, —танишев,  араЉовов и пр., сет од иста категориЉа. “иЉе си мислеа, доста Љет Љедно заЉавуаЉнТе, оти ћакедониЉа ке бидит за македонците.  омитетот можит да се пофалит и со по умерени раководци, но и тиЉе мислеа, оти спасеЉнТето на ћакедониЉа Љет само во дуовното ЉединеЉнТе па и господствуаЉнТе на бугарите во ћакедониЉа. ћожит он да се пофалит и со лугТе, коЉи шчо сакаа дуовно да се отделТат македонците од бугарите. Ќо тиЉе лугТе или се ограничиЉа со издааЉнТето на неколку книжки на македонцки Љазик, или пак се ограничиЉа со зборуаЉнТе македонцки дома, или со своите земЉаци.
» така бугарцката боЉа на движенТето Љет главната причина на неуспеот. јко Љет така, то шчо се барат од македонцката интелигенциЉа, за да се олеснат нестреките за македонците от сегашната нестрекТна авантура?
ѕрвото нешчо, коЉе шчо се барат од нас Љет: да знаеме нуждите наши и на нашиЉо народ.
Ќе еднаш на митинзите во —офиЉа и друзите градишча се имаат приимано резолТуциЉи со изложеЉнТе на нуждите на македонците. Ќо тиЉе резолТуциЉи се имаат приимано во ЅугариЉа, под влиЉаЉнТето на бугарцкото обшчество и от македонцката емиграциЉа во ЅугариЉа. Ќа тиЉе митинзи не беше предстаен сиЉот македонцко-словенцки народ со негоата интелегенциЉа, за тоа резолТуциЉите беа и не полни и Љеднострани.
ћакедонцкиЉо народ не толку се нуждаат, барем сега за сега, во официален Љазик на болшинството, во генерал-губернатор од народноста со болшинство и во слободна преса, колку: во устрануаЉнТе или парализуаЉнТе деЉателноета на националните и религЉозни пропаганди; во устранеЉнТето на враждуаЉнТето мегТу приврженците на разните национални и религЉозни пропаганди; во устранеЉнТето на тоа недоверЉе и обособеност, коЉа Љет сега мегТу македонцката интелегенциЉа, воспитана во разни држаици балканцки и служит на религЉозно-националните пропаганди во ћакедониЉа; во официЉално признааЉнТе на македонцката народност и во внесуаЉнТе во нофузите и друзите официЉални документи на лица от словенцки произлез од ћакедониЉа името ДмакедонецФ; се нуждаат во земелен надел, како шчо беа селТаните наделени со земЉа при отмената на крепостничеството во –усиЉа, √алициЉа и др. страни. “ука идит и цел ред друзи реформи, во коЉи флизаат и тиЉа, шчо беа изработени од рускиЉо и австро-унгарцки посланици во —тамбул и беа приемени од Ќ. ». ¬. —ултано.
«адакТата на македонцката интелигенциЉа от сега на тамо ке требит да бидит да се одделат нагледно за сите: и за самите македонци, и за “урциЉа, и за Ѕалканските држаи, и за великите сили, интересите на македонците од интересите на друзите балканцки држаи и народи, и да се изучат подробно сите прашаЉнТа врзани со избавуаЉлТето на нашиЉо народ и нашата таткоина от сегашното големо бедствиЉе, и со процветааЉнТето на нашиЉо народ во дуовен и материален однос.
“аЉа задакТа Љет многу тешка и требуат големи заЉеднични усилиЉа. «а тоа изучуаЉнТето на таЉа задакТа и исполнуаЉнТето неЉно бараат участЉе во неЉа от сите македонцки словени, без разлика на верцка или нацЉонална боЉа. «а тоа македонцката интелегенциЉа требит да престанит да се односит мегТу себе со недоверуаЉнТе. ќт пропагандите, во коЉи служит, кТе требит да барат слободиЉа, да се наогТат во постоЉано сносуаЉнТе со интелегенциЉата и обшчеството од друзите пропаганди. ¬о слободните балканцки држаици, од време на време, македонцката интелигенциЉа без разлика на пропаганди, требит да устроЉат своЉи македонцки собири, на коЉи ке се разгледуваат и решаваат прашаЉнТа за дуовното и нацЉонално процветуаЉнТе на македонците. ћакедонцката интелегенциЉа секогаш, кога Љет надвор от своЉите официални работи, требит да зборуат мегТу себе на централното македонцко наречЉе (¬елешко-ѕрилепцко-Ѕитолцко-ќхридцко), коЉе ке требит да се воведит во сите религиозни и национални пропаганди и турцките сколиЉи, како задолжителен предмет. “оа наречЉе имат да бидит литературен Љазик на македонците.
јко религиозните и национални пропаганди не посакаат да воведат нашиЉо Љазик во своите сколиЉи, се разбират, оти само тамо, каде живеЉат словени, и ако забрануат на своЉите учители и попои да другаруат со македонцката интелегенциЉа и обшчество од друзите пропаганди, то тогаЉ македонската интелегенциЉа и народ, без разлика на пропаганди, требит да му изнаЉдат пат, со коЉ шчо кТе можит да се накажит таЉа пропаганда. јко таЉа пропаганда се вооползуат со музавирлуци против неЉните неприЉатели, то интелегенциЉата требит, да обЉаснит на народо недостоЉниЉо образ на работенТе на таЉа пропаганда, и да то повика, сам да се бранит животните своЉи интереси. јко народниЉо протест во верцките и сколиЉцки работи, во коЉи требит обшчините да се признаЉат слободни, се покажит од заинтересуаната пропаганда, како бунт со државна боЉа и се барат државни мери против бунтовниците, то народо и интелегенциЉата требит да се обрнат до консулете, како до третеЉцки судиЉи.
јко неколку, или сите пропаганди се воспротиват за тиЉа наши бараЉнТа и настоЉаваат, во сколиЉите и црквите да се изучуваат и поминуваат само Љазиците на пропагандите, то да се приЉмат обшчи и енергични мери против сите и религиозни и национални пропаганди во ћакедониЉа.
—лободиЉата на совеста Љет признаена на секаде; она Љет и ке бидит признаана и каЉ нас. ≈ксплуатациЉата со таЉа слободиЉа се преследуат на секаде и требит да бидит преследуана и каЉ нае. £езуитите сет истерани, тукуречи, от сите европеЉцки земЉи, за тоа шчо експлуатираа со народната совест. ÷рковните ордени во ‘ранциЉа сет ограничени во сколиЉцките работи, оти со ниф злоупотребуваат. Ўчо Љет било на секаде во ≈вропа, можит да бидит и каЉ нас во ћакедониЉа.
—екоЉ ке имат прао да исповедуат и мусулТманство и рисЉанство во трите главни форми: праославиЉе, католичество и протестанство. –елигиозните потребности и убедеЉнТа сет за сите неприкосноени. Ќо религиЉата никак не требит да бидит средство за престапни политични и национални цели, како шчо Љет сега во ћакедониЉа.
јко разгледаме сега распространените во ћакедониЉа религиозни пропаганди, то тамо ке наЉме религиозните пропаганди во поекето случаЉи да служат како орадиЉе за национали и политически цели.
ѕротестанството и католичеството во ћакедониЉа имаат само религиозни цели, оти предстаителите на тиЉа пропаганди со уважеЉнТе се односуат до сите и наЉдробни национални особнини на сите македонцки националности. ≈то зашчо никоЉ немат прао да се ополчит против работата на тиЉа пропаганди.
ѕраославиЉето, наЉ старата, наЉ распространената и основната религиЉа на сите македонцки народности, за сожалТуаЉнТе, сосим изгубило од видот своЉата главна целТа да сеЉит братство мегТу народите, да облагородуат срцата на верните. Ќа место тиЉа блатородни задаки праославЉето сеЉит само раздор и ненавист. ќно Љет сега само наЉ главното средство во раците на xразни пропаганди со чиста национали и политични задаки. ѕраославиЉето во ћакедониЉа сега Љет до толку искажено, шчо и не можит да бидит реч за една праославна црасва, - сега тамо имат 3 цркви, но не православни, а: грцка, бугарцка и србцка. «ашчо тоа да бидит така? «ар црквата не требит да бидит: ≈дина, —аборна, ¬селенцка и јпостолцка?
- ƒа. ÷рквата требит да бидит имено ≈дина и —оборна, а не србцка, грцка и бугарцка. ÷рквата каЉ нас си изгубила своЉата главна целТа, за тоа македонцката интелегенциЉа и народо имаат полно прао да употребат. сите своЉи сили да лишат црквата во ћакедониЉа от чисто национални цели и да и поврнат тиЉа цели, коЉи шчо и запоедал неЉ неЉниот Ѕожествен ќсноач: да проповедуат евангелието на сите Љазици т. е. на сите народи на нивните Љазици.
јко религиооните пропаганди се постараЉат да побркаат на здружуаЉнТето на македонцката интелигенциЉа и македонцкиЉо народ мегТу себе, то прво нешчо, коЉе ке се потребат,.тоа Љет, да се образуат во ћакедониЉа: ≈дина, —аборна и јпостолцка црква т.е. да се возстаноит ќхридската јрхиепископиЉа, коЉа шчо ке бидит ДјрхиепископиЉа всеЉа ћакедониЉиФ.
–елигиозните пропаганди можат да имаат нешчо против здружуаЉнТето на македонцката интелигенциЉа и народ ,само по национални соображуаЉнТа. јко Љет така, то природно Љет, оти, со бараЉнТето црковна реформа, ке; се соЉединит и бараЉнТе сколиЉцка реформа т.е. јрхиепископиЉата ке земит во свои раце сколиЉцката работа, и ке се дообразуат во неЉа со народноста на своЉата паства: во грцките епархиЉи и парохии ке се учит восколиЉата и ке се служит во црквата на грцки Љазик во влашките - на влашки; во словенцките на македонцки.
“огаЉ сите наиионалии и религиозни пропаганди, коЉи шчо цепиЉа народо на разни групи, неприЉателТцки една кон другТа, ке се отстранат и ке настапит мир за народо, за ћакедониЉа, за “урциЉа и за ≈вропа.
» вистина, одваЉ ли имат нешчо по арно од вакво свршуаЉнТе на македонцката криза: за народот то Љет арно, оти ке се ослободит и од интригантите од разни народности, и ке се откажит од разни поддувуаЉнТа, коЉи шчо го одвлекуваат од негоите мирни работи: црквата ке примирит безосновната вражда мегТу разните народности.
“аков исход на кризава Љет нешчо наЉ арно и за “урциЉа. “урцките дипломати се лажат многу, ако мислТат, оти ке сочуваат “урциЉа во ≈вропа поеке ако се придржуат до политиката: dЉvЉde et Љmpera. ƒо кога имат во ћакедониЉа почва за национални пропаганди, до кога не се отстранат причините, чуздате држаи да имаат во ћакедониЉа поеке влиЉаЉнТе од самата “урциЉа, до тогаЉ “урциЉа само ке расходуат на ћакедониЉа, а не ке имат од неЉа никаква полза, до тогаЉ секоЉа минута ке требит да се боЉит да не изгубит ћакедониЉа; а ако се признаит официално, оти во ћакедониЉа немат неколку словенцки народности, ами имат само Љедна одделТна, ни бугарцка, ни србцка, и ако се одделит ћакедониЉа во самостоЉна архиепископиЉа, наЉеднаш “урциЉа ке се ослободит однабркуаЉнТето во македонцките работи од сите 3 саседни држаи.
Ќашите национални интереси диктуваат на македoнцката интелигенциЉа и на македонцкиЉо народ, да се поможит на “урциЉа да излезит од затруднителТното положеЉнТе во коЉе Ља кладеа религиозните и националните пропаганди во ћакедониЉа и држаите, заинтересуани во ниф. Ќам не ни требит присоЉединуаЉнТе до ЅугариЉа, ни до —рбиЉа, ни до √рциЉа. ÷елоста на “урциЉа за нас Љет по важна, от колку за –усиЉа и западна ≈вропа. “урциЉа Љет страната, шчо се наогТат во наЉ арно географично положеЉнТе. “урцкото поданство и сочувуаЉнТето на целоста на “урциЉа ни даат прао на македонците да се ползуаме низ цела “урзциЉа со прао грагТанство. ј тоа прао можит да ни даит голема материална полза. ≈то зашчо македонцката интелигенциЉа, ако изучит подробно своЉите интереси, то на прво место требит да постаит и за себе и за своЉот народ: со сите свои морални сили да сочуат целоста на “урциЉа. ¬о замена на тоа, ниЉе ке имаме лице и прао, да се надеЉаме од нашиЉо великодушен гооподар, да добиЉеме полна автономиЉа во црковното и сколиЉцко дело и полна равноправност пред законо и во местната самоупраа во ћакедониЉа. “аква самоупраа никак не Љет опасна за целоста на “урциЉа. Ќапротив она ке уредит односите мегТу македонцките народи во вечни времиЉнТа.
» така усилиЉата на македонцката интелигенциЉа и народо требит да се обрнат на националното соЉединуаЉнТе на макеонцките словени во Љедно цело и на соЉединуаЉнТето на интересите на сите македонцки народи. Ќационалното и религиозно неприЉателТствуаЉнТе требит да станит само Љеден жалостен спомин. —олидарната работа на македонцките народности требит да се обрнит кон сочувуаЉнТето на целоста на “урциЉа. ¬о замена на тоа, “урциЉа ке раширит праините на сите македонцки народности пред законо и во административното управуаЉнТе, и ке покроителствуат на националното развитЉе на сите македонцки народности.
“аква мирна програма на македонците ке стретит поддржка и одобреЉнТе у великите сили, заинтересуани со сочувуаЉнТето на целоста на “урцко. ¬еликите —или ке поможат на “урциЉа да се оддалечат сите непраини за македонцките народности од националните и верцки пропаганди и да се обезпечит нивното самостоЉно сашчествуаЉнТе и развиЉаЉнТе.
ћалечките Ѕалканцки држаици, коЉи шчо сет заинтересуани и поддржуат пропагандите, на прво време ке се расрдат на »мператорцкото —ултанцко праителство за тоа, шчо пресече ДвековнитеФ привилегиЉи, но ке поминит време и они ке се примират со устранеЉнТето на пропагандите, оти тоа устранеЉнТе, ке бидит во нивна полза: ке престанат да праЉкаат во ћакедониЉа секоЉа година своЉите милиони франкои, от коЉи за ниф никога не Љет имало, и не ке имат никаква полза. “иЉе милиони не само сет пропадали до сега без полза, но и имаат поддржуано неприЉателство мегТу балканцките држаи, кога тиЉе по своЉата географцка близост и Љеднакви интереси, требит, една со друга да помагаат заЉедничното економцко развиваЉнТе.
ѕо горе, кога зборуаф Љас за неуспео на востааЉнТето, Љас рекоф, оти неуспео се должит на частичноста негоа. £ас зборуаф, оти кога се праит востааЉнТе од името и во полза на сите македонцки народности, тогаЉ на тоа требит да се имат полномокТност и участиЉе на сите народности во организациЉата.
—ега, кога зборуам Љас за истеруаЉнТето на пропагандите од ћакедониЉа, за примируаЉнТето и обЉединуаЉнТето на македонцката интелегенциЉа и народности, можит некоЉ да си помислит, оти тоа обЉединуаЉнТе ке ни поможит да се подигнит Љедно обшчо востааЉнТе, коЉе шчо ке имат по голем успеф.  е погрешит, коЉ ке напраит такво заклТучуаЉнТе.
£ас ушче по горе рекоф, оти ниЉе сме заинтересуани во целоста на “урцко. » вистина, каква полза еа нас од присоЉединуаЉнТето со ЅугариЉа, или —рбиЉа, или √рциЉа? “иЉе држаи сет по културни од нас, а како таквиЉа само тиЉе ке имаат полза од присоединуаЉнТето кон ниф ћакедониЉа. ѕосле таквоа присоЉединуаЉнТе на цела ћакедониЉа до Љедна од балканцките држаици не Љет возможно - друзите држаици ке побркаат на него. ¬озможен Љет дележот на ћакедониЉа мегТу малите држаици, или окупираЉнТето на ћакедониЉа од јвстриЉа. Ќо можит ли да бидит по голема нестрекТа за македонците од разделТуаЉнТето или окупациЉата?
ћалечките држаици балканцки без церемониЉа ке земат во своЉи раци сите дооди,од завоеваните части на ћакедониЉа, а македонците ке се обрнат во просЉаци, откако си загубат првен своЉите национални особини.
ћожит да се предречит, каква ке бидит судбата на ћакедониЉа под јвстро-”нгариЉа: Ѕосна и ≈рцегевина Љасно ни покажуваат, оти не ке поминат и 10 години од јвстриЉцката окупациЉа, како ке зафатат македонците без разлика на вера и народност да си оставуат своЉите катои и да се иселТуат.
ј и присоЉединуаЉнТето до Љедна од балканцките држаици, шчо не Љет никоЉ пат возможно, ни делеЉнТето, ни окупациЉата, не сет воЊможни без револТуциЉа од натре. » имаат ли смисла тиЉе револТуциЉи, кога ни обезпечит Ќ .». .¬ —ултано националното и религиозното сашчествуаЉнТе и ни гарантират равноправност пред законо и во областната самоупраа со турците? ј се имаат осноаЉнТа да се мислит, оти »ксператорцкото праителство Љет исполнено со добри намереЉнТа за своЉите македонцки народности. »сториЉата помагат да секоЉ народ да си видит грешките, коЉи шчо имат праено, и да се чуат да не се повторуат. —егашното востааЉнТе Љет многу поучно, како за нас, исто така и за турците. £ас не можам да допушчам, турците да не се поучат од него: Љасно Љет за секоЉ, па и за турците, оти “урциЉа не можит поеке да сочуат ћакедониЉа ако продолжат истата политика, кон нас, шчо Ље водеше досега, “урциЉа не можит да да сочуат таЉа своЉа провинциЉа без содеЉство на местното жителство. £една воЉска не Ље доста, како шчо не Љет доста и доволството на меншеството на населеЉнТето. “урцкото господство во ћакедониЉа ке се сочуат само тогаЉ, ако во неЉа имат многочислено населеЉнТе, коЉе шчо видит своЉето благосостоЉаЉнТе обеспечено само под власта на “урциЉа. “оа населеЉнТе ке составуат главниЉо оплот на турцките интереси во ћакедониЉа. ј поддржката на болшинетвото “урциЉа ке добиЉит само, ако се погрижит да воведит во ћакедониЉа истинцки реформи, способни деЉствителТно да сочуваат националните и религиозните интереси на поданиците, нивните грагТански праа и сносно економско сашчествуаЉнТе. јко тиЉа потребности на поданиците не се сочуваат, и “урциЉа продолжаат да бидит неискрена во прилагаЉнТето на реформите, то от тоа ке пострадат наЉ много пак она: 1, она ке бидит принудена со сила да воведит некоЉи реформи, 2, ако и после тоа населеЉнТето не бидит оградено во национално-религиозен и економцки однос, то со тоа ке се восползуваат неприЉатиелите на “урцко да напраат во ћакедониЉа брканица за да ловат риба во матна вода.
» така првото нешчо, коЉе шчо ке требит ћакедонцката интелегенциЉа да се добиват, тоа Љет: устранеЉнТето на недоверЉето мегТу интелегенциЉата, со разно национално и религиозно образуаЉнТе, обЉединуаЉнТето на таЉа интелегенциЉа, како во самата ћакедониЉа, така и зад неЉните граници; совместното обсудуаЉнТе обшчите интереси на ћакедонците; устрануаЉнТето на национално-религиозната мрзнТа; воспитаЉнТето на македонцките словени во чисто македонцки национален дух; задолжителното изучуаЉнТе на македонцкиЉо Љазик и слоесност во стредно-учебните заведеЉнТа во градоите со словенцко населеЉнТе; обучеЉнТето во селцките сколиЉи со словенцко населеЉнТе на македонцки Љазик. ¬о словенцките села во црквата словенцко богослужеЉнТе. јко тиЉа бараЉнТа стретат отпор од некоЉа от пропагандите, то да се молит турцкото праителство и √олемите —или, да се отдалечат од ћакедониЉа деморализуЉукТите пропаганди, да се востаноит ќхридцката јрхиепископиЉа, во раците на коЉа да преминит црковно-сколиЉцкото дело за сите рисЉански народности во ћакедониЉа.
ƒруго нешчо, коЉе се барат од нас, Љет, да се обрниме до нашите браЉкТа, шчо воЉуваат во таткоината ни, да сложат оражЉето, за да се даит возможност на –усиЉа и друзите сили, да земат сите мери, шчо зависат од ниф, да се удовлетворат сите наши религиозни, национални и економцки интереси.
£асно ми Љет, со какво негодуаЉнТе ке се однесат мнозина кон тоа мое предложеЉнТе. ћожит, ке го наречат и предателТство. ћожит да бидит, да се наЉдат и лТугТе, коЉи шчо ке речат, оти требит да се мавнат от тоЉа свет лица со такви мисли.
 оЉ како сакат, нека речит, нека мислит и нека приЉимат против мене. ƒолго кон народот и таткоината му диктуваат да се искажам во таква смислТа. £ас сум Љеднаш уверен, оти во постапоко ми немат нишчо предателцко: 1, оти мислите, не само на частни лица, како мене, но и на сите македонци од боЉното поле и од ЅугариЉа, и мислите, бараЉнТата и предложеЉнТата на целиЉо бугарцки народ и бугарцкото праителство, не сет во состоЉаЉнТе, да изменат погледите на √олемите —или и –усиЉа на нуждите на македонцкиЉо народ; 2, сите усилиЉа по натамо одваЉ ли ке изменат поведеЉнТето на држаите во нашето прашаЉнТе. ЌаЉ много, шчо можит да бидит, тоа Љет - европеЉцка конференциЉа; но таЉа конференциЉа не можит да се зафатит по рано от пролетга, и то, тогаЉ ке се зафатит само, ако востааЉнТето тогаЉ бидит по силно от сегашното. Ќо можит ли да се предвидит одот на востааЉнТето? ѕак и да се допушчит, оти востааЉнТето тогаЉ ке бидит, и по силно от сега, и ке принудит ≈вропа, да се повикат европеЉцка конференциЉа, можит ли некоЉ да предречит, оти решеЉнТата на таЉа конференциЉа ке бидат во наша полза? - ќдваЉ ли.
≈вропеЉците до сега си имаат напраено непраилен заклТучок за народноста на македонците, и ето зашчо, последните, коЉи носат на своЉот грб сите тешкотиЉи и нестреки от сегашното востааЉнТе ке имаат наЉ малу полза од решеЉнТето на конференциЉата. “ребит да бидиме слепи, за да не видиме тоа, шчо Љет очигледно. ¬о конференциЉата ке се земат цел ред мери во полза на македонцките народности. Ќо коЉи сет тиЉе народности? - турци, бугари, срби, грци, власи, арнаути.
 ого требит да броЉат на конференциЉата: бугарин, србин, грк?  аде Љет границата мегТу ниф? ЌаЉ после коЉ ке заседаат на таЉа  онференциЉа?  оЉ ке даат сведеЉнТа за македонцките народности и нивните потребности? «ар не Љет Љасно, како бел ден, оти предстаители од нас немат да имат, оти ке решаваат нашите судби, без да не питат нас, шчо бараме ниЉе, а зато, ке питат нашите неприЉатели, коЉи имаат своЉи држаи и своЉи дипломати, и коЉи ке извлечат сета полза од нашата пролиена крв?!
Ќе браЉкТа! Ќикаква конференциЉа не не спасават. ћногу по арно ке бидит, да се довериме на наЉ многу заинтересуаните во нашите работи држаи, особено на праославна –усиЉа, коЉа знаЉит убао нашите нужди, а не да се надеЉаме во сами себе и во некакви конференциЉи. ƒа беше било така лесно и арно созиваЉнТето на конференциЉа, и сега ке имафме друг способ трактуаЉнТе на нашите работи и наместо ≈вропа да остаит –усиЉа и јвстриЉа да решаваат нашето прашаЉнТе, сите европеЉцки √олеми сили ке сакаат во него да играат Љеднаква ролТа. ј шчо пишит англицкиЉо министер-председник на кентерберЉцкиЉо архиЉепицкоп за политиката на √олемите —или во нашите работи: ДучастЉето на сите —или воразрешеЉнТето на македонцкото прашаЉнТе само можит да задржит, на место да ускорит, неговото разврзуаЉнТе. ¬о дадениЉо случаЉ наЉ арно Љет инициЉативата и наЉ главната ролТа да Љет во раците на наЉ заинтересуаните големи држаи, коЉи наЉ арно знаЉат нуждите на македонцитеФ. - ƒа, ниЉе требит да знаЉиме, оти од участЉето на сиЉот ДконцертФ можит да се очекуат големо неблагозвучЉе, по малко давлеЉнТе на ѕортата, от колку можит да се очекуат од работите на двете наЉ многу заинтересуани држаи. ƒржаите разно гледаат на прашаЉнТето, а тоа разногласЉе бркат на Љеднодушно давлеЉнТе на ѕортата. ћожит ли да се мислит, оти на конференциЉата ке имат по големо ЉедногласЉе, от тоа шчо го видиме сега во постапоците на двете заинтересуани држаи? —егашната конференциЉа ке бидит сосем во ƒрузи условиЉа от тиЉе, во коЉи работеше конференциЉата пред последната рускотурцка воЉна.
—егашната конференциЉа ке изиграет само во полза на малите држаици, шчо бараат на есап на македонците да си осноат и рашират праата на нивните народности. јко Љет така, а инак не можит ни да бидит, то ексик му и конференциЉата!
£едно Љет така, то немат смислТа и по накашното сопротивуаЉнТе. «наете ли, шчо мислТат тиЉе, шчо сет за по накашното сопротивуаЉнТе? - £едно имаат надеж за набркуаЉнТе на —илите; друго, се надеЉат на конференциЉа; и трекТо, кажуваат, ако не бидит ни Љедното, ни другото, то ке напраат “урцко економцки да пропаднит со долгото содржуаЉнТе на голема воЉска. £еднаш се видит, оти двете првни надежи не ке бидат во наша полза. ј трекТото ушче по малу. «ошчо ке питате?
≈вропа имат интерес, да се сочуат “урцко, ето зашчо, ке му дават средства, за да се сочуат. ј коЉ ке и плаЉкТат тиЉе пари и процентите од ниф? - ѕак ниЉе. Ќо да предположиме оти турцкото економцко разоруаЉнТе не ке се отразит на нас. Ќо не Љет ли Љасно, оти, ако “урцко ослабнит економцки ниЉе кТе ослабниме во неколку пати поекТе? Ќе знаеме ли ниЉе, оти сето време, до кога ке се продолжаат борбата со четите, турцкиЉо аскер ке грабит, ке насилуат и ке праит секакви друзи пакости на населеЉнТето? Ќародо не ке можит да вршит своЉата работа, а од друта страна ке трибит да ранит гладната турцка воЉска и четите?
Ѕорбата имат, не толку национален, колку религиозен характер.  ако та Љет опустошителТна, во неколку пати поеке од обичната воЉна! “оа опустошеЉнТе имат смислТа, ако се имат надеж на успеф. —иЉот надеж наш Љет на европеЉцко набркуаЉнТе. Ќо Љасно Љет, оти такво набркуаЉнТе немат да последуат. ЌиЉе мислиме, оти ≈вропа ке се сожалит над мирното населеЉнТе, и заради него ке се набркат во нашите работи. Ќо имено нашите есапи не даваат на европеЉците возможност да се претечат на помокТ на мирното населеЉнТе. ≈вропеЉците кажуваат, оти не можат да напраат нишчо, оти секоЉа мера од ≈вропа, комитето ке приимит за пооструаЉнТе на негоата агитациЉа.
«начит, до тогаЉ, до кога ке се продолжит движеЉнТето ниЉе не можеме да очекуаме деЉствително набркуаЉнТе во нашите работи, и до тогаЉ нашиЉот народ ке бидит принуден да трпит наЉ големи бесполезни и бессмислени нестреки.
¬о таков случаЉ имат ли смислТа по накашната борба? - ѕо моето мнеЉнТе немат. ЌиЉе немаме излишни народни сили, за да и принесеме на жртва за бугарцките, србцки и грцки интереси, оти сегашната борба Љет само во тугТа полза. Ќашите народни сили сет нужни и за културна борба.
ƒа допушчиме и противното, оти сегашната борба наЉ после ке принудит ≈вропа да се набркат во турцките работи и да принудат “урцко да даит равноправност на македонцките народи. ƒали ниЉе македонците (словените) во таков случаЉ ке можеме да се поздраиме со успеф? ћислТам не. –авноправноста ке бидит за сите народи, па и за турците, грците и пр. и пр. «начит, нашата крв се проливала за праата на тиЉа народности, коЉи шчо, или си седеа мирно во време на борбата, или беа против нас. ћалу Љет тоа, шчо ниЉе проливафме крвта на нашиЉот народ за тугТите, па и за интересите на нашите неприЉатели, но со нашата крв и разореЉнТе, кТе се восползуваат нашите неприЉатели от слободните држаици за да продолжаваат со своЉите религиозни и национални пропаганди, да не делТат на протиоположни и неприЉателТцки лагери: срби, грци и бугари.
ѕосле борбата на боЉното поле, ке настапит време да се бориме на културна почва, и во тоа време, наместо да имаме возможност, да се ползуаме со плодоите на пролиЉената крв и да преуспеваме културно, ниЉе, и тогаЉ, како и сега, ке требит да помагаме во наша вреда, то србцките, то грцките, то бугарцките интереси.
ѕри таква национална раздвоЉеност, и при полното економцко разоруаЉнТе беземислени кТе станат секакви конференции, набркуанТа и реформи, оти сите ке водат кон Љеден дележ на ћакедониЉа. ѕо сите тиЉа сообразуанТа, како и по полната убеденост во тоа, оти, не само бесполезно и невозможно Љет по накашното успешно сопротивуаЉае, Љас мислТам, оти наш долг Љет да замолиме македонцката интелигенциЉа, коЉа имат влиЉаЉнТе на сегашното движеЉнТе, да обрнит своЉот поглед на сериозноста на положеЉнТето, да измислит патот и сите стредства, колку се можит по скоро, за да се искажит полно доверЉе кон постапоците на заинтересуаните √олеми —или во полза на македонците, и откако ке им даЉит обекТаЉнТе, да прекинит, по накашната борба, да и замолит да се помогнит, морално и материЉално на постраданото населеЉнТе да се попраит; да замолит, да се воведат сите предложени реформи и тиЉа, коЉи лгчо ке наЉдат —илите за нужно, како раширеЉнТе на израбогениЉо проект; да се отстранат пропагандите и востаноит ќхридската јрхиепископиЉа со црковносколиЉцка автономиЉа, амнистиЉа на емигрантите и сите четници, признаЉнТе на словените во ћакедониЉа за одделна народност: македонци, и внесуаЉнТе на тоа име во официалните книги и пр.
—о полното прекратуаЉнТе на востаЉнТето, ке се устаноат мегТу нас и турците односи, коЉи одговараат на интересите и наши, и нивни. “огаЉ ке се имат возможност да се видит, оти нашите интереси со нивните така сет сплетени, шчо, со загубуаЉнТето на Љедните, губат и друзите, а сета полза извлекуваат од нашето неприЉателТствуаЉнТе треки, ке се речит, малите балканцки држаи. “оа се видит особено Љасно од возможнните последици на востааЉнТето, коЉи за наша и турцка стрекТа не последуваа. «борот ми Љет за делеЉнТето на ћакедониЉа мегТу малите балканцки држаици.¬остааЉнТето се дигна и разори, и нас, и турцката држаа. ¬редата од него, и за нас, и за “урциЉа Љет громадна, но па по мала отколку, шчо можеше да бидит. —трекТа и за нас и за “урциЉа Љет, шчо мегТу ЅугариЉа и —рбиЉа немаше никакво согласуаЉнТе по македонцкото прашаЉнТе. ј такво согласуаЉнТе немаше, зашчо ЅугариЉа мислеше да присоЉединит до себе цела ћакедониЉа сама без помокТ на друзите саседни и големите држаи. ЅугариЉа се излажа во расчето. ¬о тоа се состоит нашата и стрекТата на “урцко. ЅугариЉа до сегашното востааЉнТе немаше политички опит за решеЉнТето на македонцкото прашаЉнТе, ето зашчо, сите маневри да се решит оно излегоа Љалови. ЅугариЉа до сега не знаЉеше, оти решеЉнТето на македонцкото прашаЉнТе не Љет исклТучителТно во —офиЉа, ами колку во —офиЉа, толку и во Ѕелград, т.е. во согласуаЉнТето мегТу —офиЉа и Ѕелград. “оа согласуаЉнТе до сега се броЉеше за државна измена, но от сега, от како си испитаа бугарцките дипломати сето безсилиЉе, и при наЉ големите своЉи усилиЉа сами да решат македонцкото прашаЉнТе, ке се наЉдит цел ред бугарцки дипломати, коЉи ке погледат на тоа согласуаЉнТе, како на неизбежно зло. —егашниЉот политичен опит да беше бил у бугарите по напред, ке се пристапеше, прво до разделТуаЉкето на сферите на влиЉаЉнТето во ћакедониЉа мегТу срби и бугари, а после во време на востааЉнТето, србцките и бугарцките воЉски ке навлезеа во ћакедониЉа. “аков ке бидеше излезот на востааЉнТето при по голем опит мегТу бугарцките дипломати. «а наша стрекТа, тоа патниЉе се избаифме од дележот на таткоината ни и “урцко от загубуаЉнТето на Љедна од прекрасните своЉи провинциЉи.
¬остааЉнТето не донесе делеЉнТето на ћакедониЉа: тоа Љет положителТниЉот резултат од него. Ќа тоа делеЉнТе, стрекТно Љет избегнато само от случаЉната неопитност на нашите неприЉатели. ƒелеЉнТето ни грозит ушче поеке вo идно време от по големата опитност на нашите неприЉатели: ЅугариЉа можит да заклТучит со —рбиЉа догоор за разделеЉнТе сферите на влиЉаЉнТето во ћакедониЉа. “акво разделеЉнТе на сфери на влиЉаЉнТето неминуемо ке донесит дележ на ћакедониЉа, ето зашчо, Љеден од наЉ главните долгои на македонцката интелегенциЉа Љет, да се отстранат еднаш на секога од ћакедониЉа бугарцката и србцка пропаганда, да се оснуатво ћакедониЉа своЉ дуовен центр за македонците и тоЉ центр, како и самите македонци, да немаат никакво зимаЉнТе дааЉнТе со соседните балканцки држаи и народи. ¬о таЉа мера се состоЉит предотвракТаЉнТето на дележот на ћакедониЉа и сочувуаЉнТето на таЉа провинциЉа за “урцко. ќт тука Љет Љасно, оти арно сознаЉаните интереси на турците и македонците им диктуваат, не да трошат нивните сили во мегТуусобна борба во полза на обшчите нивни неприЉатели, ами да си подадат Љеден на друг рака, и да отстранат сите фактори, шчо бркаат на нивните приЉателТцки односи и обшчи интереси.
—о прекратеЉнТето на востааЉнТето ке зафатит во ћакедониЉа мирна културна работа. ќна ке требит од нас устаноуаЉнТе арни односи кон сите народности, шчо населТаваат ћакедониЉа. Ќашата интелигенциЉа до сега не можа да устаноит наЉ желателТните односи мегТу нас и друзите македонцки народности. “оа отчасти не зависеше од неЉа. “ака, односите на нашиЉот народ кон турците и мусулТманите у опшче поеке Љет заисел от последните, отколку од нас: ако мусулТманите гледаа на рисЉаните, како на лТугТе рамни ним, то немат сомнеЉнТе, оти не само ке бидеа наЉ арни односите мегТу рисЉани и мусулТмани, ами можит, и да немаше востааЉнТе. «а сожалТуаЉнТе, мусулТманите и до последно време не можаа да се ослободат от своЉо стар предрасудок, да гледаат на рисЉаните, како на по долна раса од ниф. Не се надеЉаме, оти турцкото праителство и турцката интелигенциЉа ке се уверат во сета вреда, шчо причинуат подобен предрасудок и ке се постараат да го искоренат, и со тоа ке попраат односите мегТу рисЉаните и мусулТманите.
ƒобрите односи мегТу грците и нас македонците (словените) пак поеке зависат от првите, от колку од нас. «а да се попраат тиЉе, грците ке требит да се откажат от своЉата Дмегали идеЉаФ и да признаат праото на сашчествуаЉнТе и на македонцката народност редом со грцката во ћакедониЉа. ќсобено патриархиЉата, како устаноа вселенцка, требит да престанит да посталуат, како устаноа со грцки характер. ќна требит свето да чуат праата на сите рисЉани, а не да пожртвуат праата на Љедни во полза на друзите. ќсобено Љет нужно, патриархиЉата свето да чуат праото на националното сашчествуаЉнТе на сета своЉа паства. “огаЉ ке се избегнит конфликтот мегТу грците и македонците, оти последните не бараат, тиЉе, шчо зборуваат грцки, да имаат во своите цркви старомакедонцки Љазик, а во сколиЉите сегашниЉот македонцки Љазик, ами тоа се барат само за тиЉе, шчо зборуваат македонцки. јко пак патриархиЉата продолжит преследуаЉнТето на македонцкиЉот Љазик мегТу македонците, и место него пропагандират грцкиЉо Љазик, со тоа ке натерат македонците да гледаат на неЉа, како на орадиЉе на грцката национална пропаганда. ¬о таков случаЉ, и грците и патриархиЉата ке ни се обЉаат за неприЉатели на нашата народност, и наш свет долг ке ни бидит, да одбиеме сите грцки напади на нашата народност. «а таЉа борба мегТу рисЉани ниЉе свалТаме от себе одгоорност на грците и патриархиЉата, оти ниЉе во тоЉа случаЉ не нападаме, ами се браниме от чузди покушеЉнТа.
ЌаЉ арни можат и требит да ни бидат односите со власите. Ќашите интереси никаде не се престрекТаат со влашките. ¬ласите поеке живеЉат во градоите, и сет трговци, а ниЉе поеке сме во селата, и сме селцки стопани. “иЉе од власите, шчо живеЉат во селата, се занимаваат со овчарство. ¬ласите и нашиЉо народ се разликуваат: по Љазлк, носиЉа, характер, така да никоЉ пат власите не можат да претендираат на нашите села, исто така, никоЉ пат ниЉе не сме кажуале оти влашките села сет наши. ћегТу нас и власите немат никаква историЉцка недоразбериЉа. ¬ласите никоЉ пат не сет имале, никаква власт. над нас, и никоЉ пат не ни се сториле никаква пакост, »сто така и они немаат нишчо патено од нас. Ќа опаку, ушче от стредните векои мегТу нас и власите Љет имало секоЉ пат согласЉе. Ќа таква почва можит да.се развиЉит наЉ срдечна дружба мегТу нас и власите. “аЉа дружба требит да пушчит глабоки корени мегТу двата братцки народи, за да им даит возможност, рака за рака да врват по тешкиЉо пат на културниот прогрес.
£едно се устаноат праилни односи мегТу нас и друзите: рисЉанцки и мусулТманцки народности, Љедно се признаЉит нашата народност од праителТетвото на Ќ. ÷. ¬. —ултано, се внесит во нофузите името македонец, се напраат првите постапоци за нашето национално и религиозно ослободуаЉнТе от пропагандите и се воведат политичните преобразуанТЉа, предвидени от реформаторцките сили; Љедно се приЉимат мери за економцкото попрауаЉнТе на нашите селцки стопани, па и до воведуаЉнТето на сите тиЉе подобруаЉнТа во нашето националнорелигиозно и економцко жиуаЉнТе, ниЉе- македонцката интелетенциЉа ке требит да напраиме ушче Љедно, а то ке бидит и.наЉ важното: да приложиме сите своЉи физически, интелектуални и морални сили на нашето национално возродуаЉнТе.
ѕоследното востааЉнТе ни покажа, оти тоЉа пат, по коЉ шчо одефме, сега Љет погрешен и опасен. “оЉ требаше много жртви, а дааше малу полза. –еволТуциЉата не компрометира пред нашето праителТство и не не исстаи во добра боЉа пред европеЉцкиЉот свет. Ќо во се тоа ниЉе сме малу криви. ќд Љеднастрана не поддупуваа кон востааЉнТе; од друга - ниЉе сме млад народ и се увлечефме со Љедна нездрела предприЉимачка.  ако младите лТугТе, кои предпочитаат во работеЉнТето скокои, на место постепено, но постоЉано работеЉнТе во Љеден исти праец, и младите народи предпочитаваат скокоите пред постоЉаната упорна работа во Љеден исти праец. ƒо сегашното наше работеЉнТе, особено востаЉнТето беше неомислена младенческа работа, но они ни се опростуваат, Љедно, зашчо до сега ниЉе бефме млад народ, коЉ шчо одваЉ се проникнуат со своЉето национално самосознаЉнТе, а друго, зашчо до сега, не живеЉки како одделТна национално-религиозна Љеденица, се наогТафме под влиЉаЉнТето на разни национални и религиозни пропаганди. Ќо тоа шчо ни се прошчааше до сега, не можит да ни се опростит за од напред.
—ега ниЉе не можиме поеке да гледаме на себе и своЉо народ, како на Љеден младенчески народ, без политичен опит. ЌиЉе поминафме во своЉето историЉцко развиЉаЉнТе веке важни стадиЉи, коЉи можит да состаат епоха во историЉата на коЉ и да бидит народ. ј ноата епоха налагат на нас ноа требност, - културно работеЉнТе.
ƒо сега работеше народот со интелегенциЉа задружно, но работеЉнТето беше распределено не Љеднакво: народотсе Љавуаше исполнуач на планоите на интелегенциЉата, кога последната не праеше нишчо поеке от состауаЉнТе планои или организуаЉнТе на реовлТуционо движеЉнТе. ќрганизаторцката работа Љет пак работа, но не можит да се речит да Љет од тешките. ѕодготвуаЉнТето за револТуциЉа Љет работа, коЉа, можит, требит нервно работеЉнТе, но тоа работеЉнТе не Љет толку мачно и толку ценено, колку се мислТат револТуционерите- младата наша интелегенциЉа. ѕодготвуаЉнТето на Љедно востааЉнТе се продолжаат 5-10 години и после сите забркани во него, или умираат, или пак, ако остацат живи, требит да останат без нишчо, и да си изберат некоЉа друга работа, коЉа ке требит да зафатат од ноо, и за коЉа, можит, и не сет сосим приготвени. ќрганизаторцката работа не Љет толку мачна и за тоа, шчо, обично, ортанизаторите често, мислеЉки, оти нивниЉот жиот Љет по важен од жиотот на селТаните, подстауат на наЉ мачните работи простите работници, или народот. «а тоа организаторцката работа од Љедна страна Љет работа за Љеден чоек, шчо предпочитат временото напрегуаЉнТе на силите пред постоЉаниот упорен и мачен труд, од друга страна, она Љет и безнравствена, зашчо, при неа, не чоек се жртвуат во полза на обшчеството, на народот своЉ, или на чоешчината, а со народот праит опити за своЉите фанастични планои македонцка интелегенциЉо! ¬реме Љет да се помисли, да Љет грешно да се праит опит со тугТи чоешки жиоти за нашите фантастични планои.
Ќо со тоа Љас не сакам да кажам ниЉе да престаниме да идеализираме и да живеЉеме со народни идеали. Ќе! ЌиЉе не можиме да живуаме без идеали: само нашите идеали от сега ке требит да бидат по чисти от понапредните. ќт сега ниЉе ке требит со нашата патриотична работа да искупиме нашите греои пред нашиЉо народ. ќт сега ниЉе ке требит да се жртвуаме за негоите интереси и со тоа да му отплатиме за негоата вера во нас и за негоото послушно и точно иеполнуанТе планоите на организациЉата.  ако можит нашата интелегенциЉа да се одолжит пред нашиЉо народ за дадените од него жртви? Ќа тоа прашаЉнТе Љас одгоориф, кога зборуаф по горе за борбата со пропагандите и за постааЉнТе на нашиЉо народ во добри односи кон сите македонцки народности.
Ќо главно, како шчо напомниф пак по горе, ке се поможит на нашиЉот народ со културно работаЉнТе, а наЉ поеке со просветуаЉнТето.
Ќауката и литературата сет наЉ важниЉот фактор во развиЉаЉнТето на Љеден народ, како народ, ѕо степента на развиЉаЉнТето на науката и литературата у Љедан народ се мерит негоата култура и по ниф се делТат народите: на културни и не културни; културните народи владеЉат, а не културните робуваат. —амо со знаЉаЉнТе и просветеЉнТе, само со културна работа ке можит нашата интелегенциЉа да попраит и искупит своЉите грешки пред нашиЉот народ.
 е речат некоЉи, оти културната работа Љет возможна само кога имат политична слободиЉа; без неЉа она Љет не вооможна. - ¬истина во таЉа забелешка имат Љеден дел истина, но само Љеден дел. √лавното, условЉе за културна работа не Љет полната политична слободиЉа, а моралната воспитаност на народот и негоата интелегенциЉа, сознаЉнТето на нравствен долг пред народот у секоЉ член от тоЉа народ. ѕолната политична слободиЉа не чинит за нишчо, ако Љеден чоек не сознаат, оти негоиЉот чоечки долг, негоиЉот долг пред своЉата таткоина и своЉот народ Љет: труд, труд и пак труд. —лободиЉата чинит само за ползуаЉнТе од резултатите от своЉот труд, но не толку за самиЉот труд, ј за да можит чоек да се ползуат од резултатите на своЉот труд, требит прво да се потрудит. ƒа работит и да се трудит можит чоек и при по стеснени политични условиЉа.
«а да си очистиие совеста пред народот наш за дадените од него жртви, требит, значит, да се зафатиме за културна работа. ј при тоа да цените своЉето работеЉнТе, не по надворешниЉот негов вид, а по негоата ценост, а цената на трудот се мерит со потребните за него сили. јко гледаме така на трудот, и ако искрено сакаме да се одолжиме пред нашиЉот народ, то не ке се извинуаме да немат почва за културно работеЉнТе. ѕочва за него имат, но немат сакаЉнТе. ѕри сакаЉнТето, ако не ке можиме да печатиме много работи на нашиЉот Љазик; то зато нашата интелегенциЉа ке можит да послужит, како жива народна енциклопедиЉа, во коЉа ке се имаат точни и проверени сведеЉнТа по сите оддели на науката и литературата.
Ќо точни и проверени сведеЉнТа се добиЉаат при многогодишно упорно работеЉнТе, и то кога се работит со сознааЉнТе, да се иополнуат со работеЉнТето долгот кон таткоината и своЉот народ. ј таквоа многогодишно упорно работеЉнТе Љет по полезно, по мачно и по нравствено од револТуционото. ќно Љет исто разумно. ѕолзата за народот од научното работеЉнТе на на шата интелегенциЉа, ке се видит от тоа, шчо нашиЉот народ сам со своЉи очи ке можит да погледат на себе и на друзите народи, ке изучит своЉите и тугТите достоЉинства и недостатоци. £еден просветен народ можит да се срамнит со Љеден умен чоек; за тоа, наш долг Љет, да приложиме сите своЉи сили, со своЉето работеЉнТе да просветиме нашиЉот народ.
 ултурното работеЉнТе Љет по мачно од револТуционото, зашчо првото Љет умствено, а второто поеке физическо. «а илТустрациЉа земете изучааЉнТето на класическите и нои Љазици и кореспонденциЉата на комитетот или распределеЉнТето на четите. –еволТуционата деЉателТност Љет времена и разрушаЉушча, а не вечна, созидаЉушча. ј културниЉот чоек, за да имат прао да се наричат таков, требит да созидат, а не да рушит. «а да бидит здаЉнТето здрао, требит да му бидит темелТот убав. «а тоа чоек не требит, само за олеснуаЉнТе на своЉата работа, отрицателТно да се однесуат кон много науки мачни, како старите Љазици, но шчо состауваат осноаЉнТето на много положителТни сведеЉнТа и науки. ÷елТата да се добиЉат положителТни сведеЉнТа от сите оддели на науката, не само за нас лично, а како членои народни, ке требит да застаит секого од нас да посветит сите своЉи сили, сето своЉе слободно време за изучуаЉнТе на сите тиЉа науки, шчо сет наЉ нужни за нашиЉот народ и шчо требат наЉ много работа, зашчо за по лесните секоЉ пат ке се наЉдат доста охотници. ЌиЉе, ако сакаме да имаме чиста совест пред нашиЉот народ и пред себе, требит да зимаме на себе, за да му поможиме, и наЉ мачните научни работи, а не да се изгооруаме, избираЉки наЉ лесното, да немаме способности или призваЉнТе за тиЉа науки, шчо требаат наЉ много труд и сакаЉнТе да се работит.
 ултурното работеЉнТе Љет по нравствено од револТуционото, зашчо со првото интелегенциЉата се чинит истинцки слуга на своЉот народ, а со револТуциЉата она се обрнуат во немимлосрден експериментатор.
ЌаЉ после културното работеЉнТе Љет разумно. »нтелегенциЉата со него разЉасиуат наЉ важните за себе и за народот прашаЉнТа. ј наЉ важни сет тиЉа прашаЉнТа, шчо сет врзани со народното самосознааЉнТе.
¬о последно време ниЉе истапифме со бараЉнТе политична слободиЉа, без да се запитаме, али сме ниЉе дозрели до неЉа, и али сега тоа ни Љет наЉнужното? Ќашите последни бараЉнТа до колку сет праилни, или не, не земам да решаам. «а мене Љет по важно прашаЉнТето за нашето национално-религиозно и економцко возродуаЉнТе; а тоа можит да станит само со изучааЉнТето на своЉот народ, прво како одделна Љединица, после во врска со друзите македонцки и балканцки народи, и наЉ после како член ,на словенцката фамилиЉа народности. “акво изучааЉнТе ке внесит разумност во нашите односи кон сите упоменати народи.
≈то приближно какво можит да бидит наЉ главното работенТе на македонцката интелегенциЉа за дасе попраат сите грешки напраени со последното востааЉнТе. » така работеЉнТето наше ке требит да бидит на почва на народното просветеЉнТе: мирно, легално, еволТуциЉно; оно ке имат за целТа, интелегенциЉата да бидит истинцка служанка на народот, а не на опаку. Ќо за да бидит таЉа служба благодатна, нам ке ни требит да создадиме народни служители, народна интелегенциЉа, коЉа ке си посветит сите своЉи сили на народното благо. Ќи требит интелегенциЉа со Љасно сознааЉнТе на моралниЉот долг на чоека пред негоата таткоина и негоЉот народ. Ќи требит интелегенгциЉа морално и умствено совршена.
—егашната наша интелегенциЉа требит да посветит сето своЉо работеЉнТе над моралното и умствено усовршуаЉнТе на своЉот народ и создааЉнТе на Љедна идеална македонцка интелегенциЉа.
јко тоЉа долг се сознаит, ако обЉединуаЉнТето на нашата интелегенциЉа со бугарцко, србцко и грцко образуаЉнТе се достигнит, ако се парализуат работеЉнТето на пропагандите и се успеит, тиЉа сосим да се отстранат од ћакедониЉа, ако се устаноат добри односи кон сите македонцки народности и се подобрит политичното и материЉалното состоЉаЉнТе на македонците, то, при сите дадени жртви, ке можиме краЉ другото да бидиме доолни од Љедно: востааЉнТето ни отвори очите на грешниЉот пат, по коЉ до сега врвифме, по коЉ ке врвифме и за однапред, и без востааЉнТето сами ке подготвифме почва за дележ; оно ни отвори очите на много наши нужди, коЉи шчо и не и предполагафме по напред.
ƒаЉ, Ѕоже, сегашното востааЉнТе да ни послужит како Љеден урок на нашиЉот народ; урок за сите нас македонците, без разлика каде сме се образуале и како сме се до сега викале. ƒаЉ, Ѕоже, сега пролиената крв да послужит како завет мегТу живите, коЉи сет должни пред таЉа крв да се заколнат за Љедна обшча културна работа, на полза и стрекТа на нашата обшча много патена таткоина - ћакедониЉа.

 
  пїњ –Э–Р–†–Ю–Ф–Э–Р –Т–Ю–Ы–И–Р
вАЬ–Ь–Р–Ъ–Х–Ф–Ю–Э–°–Ъ–Ю –Ь–Р–Ы–¶–Ш–Э–°–Ґ–Т–Ю –Э–ѓ–Ь–Р –Ш –Э–Х –Ь–Ю–Ц–Х –Ф–Р –Ш–Ь–РвАЬ. –Ф–Ю–Ъ–Ю–У–Р?!
–І–Є—В–∞—Ш
вАЮ...–Э–Х –Ь–Ю–Ц–Х–• –Ф–Р –°–Ш –Ю–С–ѓ–°–Э–ѓ –Ю–Ь–†–Р–Ч–Р–Ґ–Р –Ш–Ь –Ъ–™–Ь –Ь–Х–Э –Ч–Р–†–Р–Ф–Ш –Ґ–Ю–Т–Р, –І–Х –°–™–Ь –Ь–Р–Ъ–Х–Ф–Ю–Э–Х–¶вАЬ
–І–Є—В–∞—Ш
–У–Ю–¶–Х –Ф–Х–Ы–І–Х–Т –Х –Ь–Р–Ъ–Х–Ф–Ю–Э–Х–¶ –Ш –Ч–Р –Ґ–Ю–Р –Э–Х–Ь–Р –Я–Р–Ч–Р–†–Х–К–Х
–І–Є—В–∞—Ш
–°–Р–Ь–Ю –Х–Ф–Э–Р –Х –Т–Ю –°–Т–Х–Ґ–Ю–Ґ –Э–Р –Э–Р–†–Ю–Ф–Ш–Ґ–Х –Ш –Ф–†–Ц–Р–Т–Ш–Ґ–Х вАУ –Э–Р–®–Р–Ґ–Р –Ф–†–Ц–Р–Т–Р –Ь–Р–Ъ–Х–Ф–Ю–Э–Ш–И–Р!
–І–Є—В–∞—Ш
–Ь–Р–Ъ–Х–Ф–Ю–Э–¶–Ш–Ґ–Х –Я–†–Р–Ч–Э–£–Т–Р–•–Р 116 –У–Ю–Ф–Ш–Э–Ш –Ю–Ґ –Ш–Ы–Ш–Э–Ф–Х–Э–°–Ъ–Р–Ґ–Р –Х–Я–Ю–Я–Х–ѓ
–І–Є—В–∞—Ш


–Э–Њ–≤–Њ –Є–Ј–і–∞–љ–Є–µ
–Ю–Ґ –Я–Х–І–Р–Ґ –Ш–Ч–Ы–Х–Ч–Х –†–Ш–°–£–Т–Р–Э –†–Р–Ч–Ъ–Р–Ч
–Ч–Р –Ц–Ш–Т–Ю–Ґ–Р –Э–Р –Р–Ы–Х–Ъ–°–Р–Э–Ф–™–† III –Ь–Р–Ъ–Х–Ф–Ю–Э–°–Ъ–Ш
–Р–ї–µ–Ї—Б–∞–љ–і–∞—А III –Ь–∞–Ї–µ–і–Њ–љ—Б–Ї–Є
вАЬ–Ю—В –і–Њ—Б—В–∞ –≤—А–µ–Љ–µ –≤ –С—К–ї–≥–∞—А–Є—П –љ–µ –µ –њ—Г–±–ї–Є–Ї—Г–≤–∞–љ–∞ –Љ–∞–Ї–µ–і–Њ–љ—Б–Ї–∞ –Ї–љ–Є–≥–∞.–Ю—Й–µ –њ–Њ–≤–µ—З–µ –њ—К–Ї –Ї–љ–Є–ґ–Ї–∞-–Ї–Њ–Љ–Є–Ї—Б –Ј–∞ –і–µ—Ж–∞ —Б —В–µ–Љ–∞ –Њ—В –Љ–∞–Ї–µ–і–Њ–љ—Б–Ї–∞—В–∞ –Є—Б—В–Њ—А–Є—П. –Ч–∞—В–Њ–≤–∞ —В–Њ–ї–Ї–Њ–≤–∞ –њ–Њ-—А–∞–і–≤–∞ –Њ—В–њ–µ—З–∞—В–≤–∞–љ–µ—В–Њ –љ–∞ вАЬ–Р–ї–µ–Ї—Б–∞–љ–і—К—А III –Ь–∞–Ї–µ–і–Њ–љ—Б–Ї–ЄвАЭ, –Ї–Њ—П—В–Њ —В–µ–Ј–Є –і–љ–Є —Б–µ –њ–Њ—П–≤–Є –њ—А–µ–і —З–Є—В–∞—В–µ–ї–Є—В–µ. –Ш–Љ–∞ 22 —Б—В—А–∞–љ–Є—Ж–Є, –њ–Њ–Ї—А–Є—В–Є —Б –Љ–∞–є—Б—В–Њ—А—Б–Ї–Є —А–Є—Б—Г–љ–Ї–Є –Є –і–Є–∞–ї–Њ–Ј–Є, –њ—А–µ–і–∞–≤–∞—Й–Є –Ї–∞—А—В–Є–љ–љ–Њ –і–µ—В—Б—В–≤–Њ—В–Њ –љ–∞ –≤–µ–ї–Є–Ї–Є—П –Љ–∞–Ї–µ–і–Њ–љ—Б–Ї–Є —Ж–∞—А –Є –љ–µ–≥–Њ–≤–Є—В–µ –ї–µ–≥–µ–љ–і–∞—А–љ–Є –њ–Њ—Е–Њ–і–Є –љ–∞ –Ш–Ј—В–Њ–Ї. –Ъ–љ–Є–ґ–Ї–∞—В–∞ –µ —Ж–≤–µ—В–љ–∞, –∞ —В–µ–Ї—Б—В–Њ–≤–µ—В–µ —Б–∞ –љ–∞ –Љ–∞–Ї–µ–і–Њ–љ—Б–Ї–Є –µ–Ј–Є–Ї. –Ю—Б–≤–µ–љ —А–∞–і–Њ—Б—В –Ј–∞ –і–µ—Ж–∞—В–∞ —В–∞–Ј–Є —В–≤–Њ—А–±–∞ –њ—А–µ–і—Б—В–∞–≤–ї—П–≤–∞ –Є–љ—В–µ—А–µ—Б –Є –Ј–∞ –≤—К–Ј—А–∞—Б—В–љ–Є. –Ф–Њ–±—К—А –љ–∞—З–Є–љ –і–∞ –љ–∞–њ—А–∞–≤–Є—В–µ –њ–Њ–і–∞—А—К–Ї –Є –і–∞ —Б—К–±—Г–і–Є—В–µ –Є–љ—В–µ—А–µ—Б–∞ –љ–∞ –≤–∞—И–µ—В–Њ –і–µ—В–µ –Ї—К–Љ –Љ–∞–Ї–µ–і–Њ–љ—Б–Ї–Є—П –µ–Ј–Є–Ї. –Ь–Њ–ґ–µ—В–µ –і–∞ –≥–Є –њ–Њ—В—К—А—Б–Є—В–µ –≤ —Б—В—А—Г–Ї—В—Г—А–Є—В–µ –љ–∞ –Ю–Ь–Ю вАЬ–Ш–ї–Є–љ–і–µ–љвАЭ - –Я–Ш–†–Ш–Э. –Ь–Њ–ґ–µ–Љ —Б–∞–Љ–Њ –і–∞ –±–ї–∞–≥–Њ–і–∞—А–Є–Љ –љ–∞ —Б–њ–Њ–љ—Б–Њ—А–∞ –Њ—В –С–ї–∞–≥–Њ–µ–≤–≥—А–∞–і –Я–µ—В—К—А –°—В–Њ–Є—Ж–Њ–≤, —З–Є–є—В–Њ –њ—А–Є–Љ–µ—А –Љ–Њ–ґ–µ –і–∞–Љ–Њ –і–∞ –≤–і—К—Е–љ–Њ–≤—П–≤–∞.

–Ф–∞—А–µ–љ–Є–µ
–С–Ы–Р–У–Ю–Ф–Р–†–Э–Ю–°–Ґ!
–Э–∞—И–Є—П—В —А–µ–і–Њ–≤–µ–љ —З–Є—В–∞—В–∞—В–µ–ї –Є —Б–њ–Њ–Љ–Њ—Й–µ—Б—В–≤o–≤–∞—В–µ–ї –С–Њ—А–Є—Б –Я–µ—В–Ї–Њ–≤, –ґ–Є–≤–µ–µ—Й –≤ –≥—А–∞–і –І–Є–Ї–∞–≥–Њ, –°—К–µ–і–Є–љ–µ–љ–Є—В–µ –∞–Љ–µ—А–Є–Ї–∞–љ—Б–Ї–Є —Й–∞—В–Є, –љ–∞–њ—А–∞–≤–Є –і–∞—А–µ–љ–Є–µ –љ–∞ –≤–µ—Б—В–љ–Є–Ї–∞ –Њ—В 150 –∞–Љ–µ—А–Є–Ї–∞–љ—Б–Ї–Є –і–Њ–ї–∞—А–∞.
–†–µ–і–∞–Ї—Ж–Є—П—В–∞ –љ–∞ –≤–µ—Б—В–љ–Є–Ї–∞ –±–ї–∞–≥–Њ–і–∞—А–Є –љ–∞ –≥-–љ –Я–µ—В–Ї–Њ–≤ –Ј–∞ –њ–∞—В—А–Є–Њ—В–Є—З–љ–Є—П –ґ–µ—Б—В –Є –њ–Њ–ґ–µ–ї–∞–≤–∞ –Ј–і—А–∞–≤–µ, —Й–∞—Б—В–Є–µ –Є –і—К–ї–≥–Њ–ї–µ—В–Є–µ –љ–∞ –љ–µ–≥–Њ –Є –љ–∞ —Б–µ–Љ–µ–є—Б—В–≤–Њ—В–Њ –Љ—Г.

–Ь–∞–Ї–µ–і–Њ–љ–Є—Ш–∞ –њ–µ–µ
 
–Х–Ф–Э–Р –Х –Ь–Р–Ъ–Х–Ф–Ю–Э–Ш–И–Р
–°–∞–Љ–Њ —В–Є —Б–Є —Щ—Г–±–Њ–≤ –љ–∞—И–∞
–і—А—Г–≥–∞ –љ–µ–Љ–∞ –і–∞ –±–∞—А–∞–Љ–µ
—Б–∞–Љ–Њ –Њ–≤–∞ –Ј–µ–Љ—Ш–∞ –Љ–Є–ї–∞
–љ–Є–Ї–Њ–Љ—Г –љ–µ —Ш–∞ –і–∞–≤–∞–Љ–µ. (2 —Е)

–Ъ—А–µ–љ–µ—В–µ –≥–ї–∞–≤–∞ –≤–Є—Б–Њ–Ї–Њ
–Є–≥—А–∞—Ш—В–µ –Њ—А–Њ —И–Є—А–Њ–Ї–Њ
–Ј–∞–њ–µ—Ш—В–µ –њ–µ—Б–љ–∞ —Г–±–∞–≤–∞
–µ–і–љ–∞ –µ –Ь–∞–Ї–µ–і–Њ–љ–Є—Ш–∞. (2 —Е)

–°–∞–Љ–Њ —В–Є —Б–Є –Љ–∞—Ш–Ї–∞ –љ–∞—И–∞
–±–Є–ї–∞ —Б–Є –≤–µ–Ї–Њ–≤–Є—В–∞
—Б–∞–Љ–Њ –њ–µ—Б–љ–Є –љ–µ–Ї —Б–µ –њ–µ—Ш–∞—В
–љ–∞—И–∞ –µ –Ь–∞–Ї–µ–і–Њ–љ–Є—Ш–∞. (2 —Е)

–Ъ—А–µ–љ–µ—В–µ –≥–ї–∞–≤–∞ –≤–Є—Б–Њ–Ї–Њ
–Є–≥—А–∞—Ш—В–µ –Њ—А–Њ —И–Є—А–Њ–Ї–Њ
–Ј–∞–њ–µ—Ш—В–µ –њ–µ—Б–љ–∞ —Г–±–∞–≤–∞
–µ–і–љ–∞ –µ –Ь–∞–Ї–µ–і–Њ–љ–Є—Ш–∞. (2 —Е)

–Ф–Ю–°–Ґ–Р –Т–†–Х–Ь–Х –Х–†–У–Х–Э –Ю–Ф–Х–Т
–Ф–Њ—Б—В–∞ –≤—А–µ–Љ–µ –µ—А–≥–µ–љ –Њ–і–µ–≤
–і–Њ—Б—В–∞ –ї–Є—З–љ–Є –Љ–Њ–Љ–Є –≤–Њ–і–µ–≤
–≤—А–µ–Љ–µ –Љ–Є–µ –µ –і–∞ —Б–µ –ґ–µ–љ–∞–Љ
–Њ–≤–Њ—Ш –ґ–Є–≤–Њ—В –і–∞ –≥–Њ —Б–Љ–µ–љ–∞–Љ.

–Р—Ш –љ–µ–Ї —Б–µ –Є–≥—А–∞ –љ–µ–Ї —Б–µ –њ–Є–µ
–Љ–∞—И–Ї–Њ –Њ—А–Њ –љ–µ–Ї —Б–µ –≤–Є–µ.

–°—В–∞—А–∞ –Љ–∞—Ш–Ї–Њ —Б–≤–∞—В–Њ—Ш –Ї–∞–љ–Є
–≤–Є–Ї–љ–Є –Ј—Г—А–ї–Є –Є —В–∞–њ–∞–љ–Є
–љ–µ–Ї–∞ –±–Є–і–∞—В –≤ —Б–µ–ї–Њ –Ј–±—А–∞–љ–Є
—Б—В–∞—А–∞ –Љ–∞—Ш–Ї–Њ –Њ—А–Њ –≤–Њ–і–Є.

–Р—Ш –љ–µ–Ї —Б–µ –Є–≥—А–∞ –љ–µ–Ї —Б–µ –њ–Є–µ
–Љ–∞—И–Ї–Њ –Њ—А–Њ –љ–µ–Ї —Б–µ –≤–Є–µ.



–Ю–Ь–Ю вАЩ–Ш–ї–Є–љ–і–µ–љвАЩ - –Я–Ш–†–Ш–Э

Macedonian Human Rights Movement International

European Free Alliance

TJ-Hosting
–Э–∞—З–∞–ї–љ–∞ вАҐ –Ч–∞ –љ–∞—Б вАҐ –Р—А—Е–Є–≤ вАҐ –Ч–∞ –≤—А–Ј–∞–Ї–∞ вАҐ –Ы–Є–љ–Ї–Њ–≤–µ
¬© 2007-2019 –Э–∞—А–Њ–і–љ–∞ –Т–Њ–ї—Ш–∞ - –Т—Б–Є—З–Ї–Є –њ—А–∞–≤–∞ –Ј–∞–њ–∞–Ј–µ–љ–Є.
This website is hosted and under development by: TJ-Hosting